K\u0131sm\u0131n i\u00e7eri\u011fi:<\/p>\n
07-02-01)<\/strong> G\u00f6rme.<\/p>\n 07-02-02)<\/strong> Bilim.<\/p>\n 07-02-03)<\/strong> Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 pozisyonu.<\/p>\n 07-02-04<\/strong>) Evrim boyutu.<\/p>\n 07-02-05)<\/strong> Evrim kanunlar\u0131n\u0131n olas\u0131ll\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n 07-02-06<\/strong>) Kapal\u0131 boyutlar teorisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan evrime bak\u0131\u015f.<\/p>\n <\/p>\n 07-01-01) <\/strong>Ejderhan\u0131n nefes veri\u015findeki duraklama (bk. \u2013 07-01-23), s\u0131k, can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, aleladelik, baya\u011f\u0131l\u0131k n\u00f6betleri ile e\u015flik edilir. Mevcut arzular\u0131n yo\u011funlu\u011fu, onlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye ba\u015flamak i\u00e7in, \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr, sadece aleladeli\u011fi t\u0131kamak i\u00e7in bari bir \u015feyler yapmaya ba\u015flamak (i\u015fte bula\u015f\u0131klar da y\u0131kanmam\u0131\u015f) ise \u2013 bunun i\u00e7in de bir istek yok, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunun, ancak sa\u2019lar\u0131n yeni bir g\u00fc\u00e7 ile uyanmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 an\u0131 uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n, sadece daha derin ve daha uzun s\u00fcren bir zehirlenmeye, ND ve NF\u2019lerin uyanmas\u0131na, apatiye getirdi\u011finin naho\u015f bir tecr\u00fcbesi vard\u0131r. Ve o zaman sen, aleladelik ile y\u00fcz y\u00fcze kar\u015f\u0131la\u015fmaya karar veriyorsun: mekanik hareketlerle t\u0131kamamak, tersine, onu ya\u015famak, ay\u0131rtetmek, \u015fu anda nelerin olup bitti\u011finden kendine hesap vermek, bu naho\u015f hale son vermek arzusunu duymak, panik n\u00f6betlerini gidermek, can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 t\u0131kamak i\u00e7in bari bir\u015feyler yapmak spazmodik arzular\u0131n\u0131 gidermek v.s. An\u0131n birinde ES f\u0131\u015fk\u0131rmalar\u0131 meydana gelmeye ba\u015fl\u0131yor ve aleladelik fonunda bu f\u0131\u015fk\u0131rmalar \u00e7ok parlak ve derin gibi gelir. ES f\u0131\u015fk\u0131rmalar\u0131n\u0131n egemen aleladelik ile kontrast\u0131, mesela, 3 yo\u011funlu\u011fundaki ES ile 6 yo\u011funlu\u011fundaki ES aras\u0131ndaki kontrasttan \u00e7ok daha y\u00fcksektir. Bu anda, b\u00f6yle keskin bir kontrasttan faydalanarak<\/p>\n ES f\u0131\u015fk\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u201cderinlik\u201d kelimesi ile rezonans eden \u00f6zel bir niteli\u011fe sahip oldu\u011funa dikkat etmek m\u00fcmk\u00fcn. Bu niteli\u011fi, sadece benim verdi\u011fim \u00f6rnekte de\u011fil, ba\u015fka durumlarda da ay\u0131rtetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Rezonans eden bir tasvir daha: \u201csanki kabuk deliniyor\u201d, \u201ci\u00e7teki ve d\u0131\u015ftaki d\u00fcnya hacimli oluyor sanki\u201d. Alg\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131n belirtmelerini titizlikle ay\u0131rtetmek gerekir. Yukar\u0131da verilen \u00f6rnekte, aleladelik fonunda birdenbire ES f\u0131\u015fk\u0131rmas\u0131 tezah\u00fcr ediyor, \u00fcstelik biz, \u201cbu ES\u2019in yo\u011funluk niteli\u011fi\u201d ya da, daha k\u0131sa, \u201cES\u2019in yo\u011funlu\u011fu\u201d olarak belirtti\u011fimiz bir alg\u0131n\u0131n mevcut oldu\u011funu ve, \u201cbu ES\u2019in derinlik niteli\u011fi\u201d veya, daha k\u0131sa, \u201cES\u2019in derinli\u011fi\u201dnin mevcut oldu\u011funu ay\u0131rtedebiliriz. Ki, \u201cES\u2019in yo\u011funlu\u011fu\u201d yerine ben \u201cbu ES\u2019in 13 numaral\u0131 niteli\u011fi\u201d de diyebilir, sonra da 13 numaral\u0131 niteli\u011fin \u201cderinlik\u201d kelimesi ile rezonans etti\u011fini kaydedebilirdim.<\/p>\n ES\u2019in derinli\u011fi hakk\u0131nda s\u00f6z ederken, \u201cderinlik\u201d kelimesinin kendisinin de bizde uzamsal, engin (g\u00f6l\u00fcn derinli\u011fi) bir \u015fey ile \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ES\u2019in bu niteli\u011finin ba\u015fka rezonans eden tasvirlerinin \u015fu ya da bu \u015fekilde enginlik, hacimlilik ile \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 veren kelimelere m\u00fcracaat etti\u011fini kaydetmek m\u00fcmk\u00fcn. Bunun yan\u0131s\u0131ra, tabii ki, \u201cES\u2019in derinli\u011fine\u201d cetveli sokamazs\u0131n, oraya ta\u015f atamazs\u0131n, yani hi\u00e7bir uzam\u0131-zaman\u0131, kelimenin fiziksel anlam\u0131nda, ES\u2019de biz alg\u0131lam\u0131yoruz.<\/p>\n ES\u2019in her parlak f\u0131\u015fk\u0131rmas\u0131, \u201cderinlik\u201d ya da \u201cher\u015feyi kapsam\u0131\u015fl\u0131k\u201d niteli\u011fine sahip de\u011fildir. ES; \u201cparlak\u201d (ya da yo\u011fun) olabilir, fakat \u201cderin\u201d ve \u201cher\u015feyi kapsayan\u201d olmaz. Ve tersine \u2013 zay\u0131f yo\u011funluktaki bir ES dahi, bizim \u201cderinlik\u201d kelimesi ile belirtti\u011fimiz niteli\u011fe sahip olabilir. Burada, ES tasvirleri ve fiziksel proseslerin (ki onlar\u0131n kelimeleri (parlakl\u0131k, derinlik) ES niteliklerini tasvir etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r) tasvirleri aras\u0131nda \u00f6nemli bir fark kendini g\u00f6sterir, ki, e\u011fer belirli bir ortama yerle\u015ftirilmi\u015f bir lamba, daha parlak (yo\u011fun) yanmaya ba\u015fl\u0131yorsa, onun \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 da bu ortam\u0131n i\u00e7inde daha derin ve daha geni\u015f s\u0131zmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n B\u00f6ylece ES, aralar\u0131nda hi\u00e7bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ba\u011f olmayan farkl\u0131 niteliklere sahip olabilir. Sen, ES\u2019leri ne kadar daha parlak ve daha s\u0131k ya\u015f\u0131yorsan, hem derinli\u011fin, hem her\u015feyi kapsam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n, hem de manyetikli\u011fin daha s\u0131k tezah\u00fcr edece\u011fi ihtimalinin o kadar daha fazla oldu\u011funu iddia etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr sadece.<\/p>\n Her\u015feyin yan\u0131nda, ayr\u0131ca \u201cderinlik\u201d niteli\u011fine de sahip bir ES\u2019in f\u0131\u015fk\u0131rmas\u0131, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 alg\u0131lar ile e\u015flik edilir. Bu alg\u0131lar\u0131 tasvir etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m zaman, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6rsel imajlara ba\u015fvurmaya ba\u015fl\u0131yorum, alg\u0131lanan \u015feyleri, g\u00f6rme, g\u00f6rsel alg\u0131 terimleriyle etmeye ba\u015fl\u0131yorsun, bu da, hem seni dinleyen insan\u0131, hem de seni, e\u011fer alg\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131 tasvir eden kelimeleri birbirinden s\u0131n\u0131rla ay\u0131rmak i\u00e7in gerekli gayretler harcam\u0131yorsan, yan\u0131ltabilir. Bu alg\u0131lar\u0131, g\u00f6rsel alg\u0131lar (yani g\u00f6rsel hisler) terimleriyle tasvir etti\u011fin, bu alg\u0131lar\u0131n i\u015fte g\u00f6rsel hisler oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n Bu t\u00fcrden bir \u00f6rnek daha var. Yo\u011fun bir esinli fon (EF), hem seni, hem de etraftaki her\u015feyi sanki delip ge\u00e7en tuhaf \u201calt\u0131n renkli bir parlama\u201d ile s\u0131k e\u015flik edilir. Bunun yan\u0131s\u0131ra, sen, g\u00f6rsel hislerini tahlil edebilir ve bulundu\u011fun yerin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydedebilirsin (o, hatta azabilir bile). G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, bu alt\u0131n renkli parlama alg\u0131s\u0131 ile \u015f\u00fcphesiz rezonans eder ve gene de o sadece rezonans eder, fakat bu parlaman\u0131n kendisi de\u011fildir. Senin, \u201calt\u0131n renkli parlama\u201d alg\u0131s\u0131n\u0131 tasvir etmek her t\u00fcrl\u00fc te\u015febb\u00fcslerin, g\u00f6rsel imajlar\u0131n kullan\u0131m\u0131na indirgenecek, \u00f6yle ki, seni dinleyen insanda, \u00f6zellikle spesifik bir g\u00f6rsel alg\u0131y\u0131 tasvir etti\u011fine dair musallat bir tahmin meydana gelir, yani o, senin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n \u015feyi hisler skandh\u2019\u0131ndan sayacakt\u0131r. Bir sonraki ad\u0131m olarak sen i\u015fbu alg\u0131y\u0131 ES olarak belirlemeyi denersin. Ve gene de bu, ES de\u011fildir. Ben zaten onun i\u00e7in bu alg\u0131lar\u0131, ayr\u0131 ayr\u0131 ES\u2019ler olarak de\u011fil de, \u201cES\u2019lerin nitelikleri\u201d olarak belirtiyorum \u2013 birincisi, ES, bu alg\u0131lar olmadan, tezah\u00fcr edebilir, ikincisi de, benim \u201cderinlik niteli\u011fi\u201d olarak belirtti\u011fim alg\u0131, farkl\u0131 ES\u2019leri ya\u015farken tamamen identik bir \u015fekilde tezah\u00fcr edebilir. As\u0131l bunun i\u00e7in \u201cnitelik\u201d kelimesi bana en net gibi gelir \u2013 bizim, maddi objelere mal etti\u011fimiz niteliklere benzer \u015fekilde. Bir elman\u0131n alg\u0131lanmas\u0131, bizim \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131\u201d kelimesi ile adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir alg\u0131 ile e\u015flik edilir. Bunun yan\u0131s\u0131ra, bizde, \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131\u201dn\u0131n bir elma cinsi olmad\u0131\u011f\u0131na dair a\u00e7\u0131kl\u0131k var ve daha, ba\u015fka objelerin alg\u0131lanmas\u0131n\u0131n da ayn\u0131 \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131\u201d alg\u0131s\u0131 ile e\u015flik edilebildi\u011fi tecr\u00fcbesi vard\u0131r. Onun i\u00e7in biz buna \u201cnitelik\u201d diyoruz ve, b\u00f6ylece, \u201cobje\u201d alg\u0131lar\u0131n\u0131n ve \u201conun niteli\u011fi\u201d alg\u0131lar\u0131n\u0131n aras\u0131ndaki zorunlu ba\u011f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyoruz.<\/p>\n Bizim g\u00fcnl\u00fck d\u00fcnyam\u0131zda \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131\u201dn\u0131n, \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131 olan bir \u015fey\u201dsiz olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, aynen \u201cderinlik\u201d de, \u201cderin olarak alg\u0131lanan ES\u201dden ayr\u0131 olmuyor.<\/p>\n B\u00f6ylece, ES\u2019in alg\u0131lanmas\u0131, \u201csanki g\u00f6r\u00fcyor gibi\u201d oldu\u011fun tuhaf alg\u0131larla e\u015flik edilebilir \u2013 hem alt\u0131n renkli bir parlama, hem derinlik, hem her\u015feyi kapsam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fli\u011fi, hem manyetiklik \u2013 ve gene bu, g\u00f6rme de de\u011fil, ES de de\u011fil \u2013 bamba\u015fka bir \u015feydir.<\/p>\n Biz, ND\u2019leri tasvir etti\u011fimiz zaman da gene \u201cderin\u201d kelimesinin kullan\u0131m\u0131na ba\u015fvurabiliriz \u2013 \u201cderin h\u00fcz\u00fcn\u201d. ND i\u00e7in kullan\u0131lan \u201cderin\u201d yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n, ES ile ilgili olan \u201cderin\u201d terimi ile hi\u00e7bir alakas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir. \u201cDerin bir h\u00fcz\u00fcn\u201d hakk\u0131nda s\u00f6z ederken, onun y\u00fcksek yo\u011funlu\u011funu, di\u011fer alg\u0131lar\u0131 y\u00fcksek d\u0131\u015flama derecesini, bu h\u00fcz\u00fcn ile ilgili olarak meydana gelen \u00f6nemli say\u0131da di\u011fer ND\u2019leri, \u00e7e\u015fitli fikirleri, hisleri kastederler.<\/p>\n ES\u2019lerden ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey, bizim \u201cES derinli\u011fi\u201d olarak belirtti\u011fimiz o spesifik, ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 alg\u0131 ile e\u015flik edilemez. Tersi de do\u011frudur \u2013 e\u011fer i\u015fte o \u201cderinlik\u201d alg\u0131s\u0131 varsa, hemen o anda mutlaka bir tak\u0131m ES de vard\u0131r.<\/p>\n \u201cDerin ES\u201di tasvir ederken,biz ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz, hayat\u0131n y\u00fcksek konsantrasyon derecesi ile \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan kelimeleri kullanaca\u011f\u0131z \u2013 \u201csanki kabuk delinmi\u015f\u201d, \u201csanki d\u00fcnya hacimli olmu\u015f\u201d, sanki \u00f6n\u00fcmde kavran\u0131lmaz enginlikler a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d (bunun yan\u0131s\u0131ra, herhangi yeni imkanlar ile ilgili hi\u00e7bir a\u00e7\u0131kl\u0131k asl\u0131nda meydana gelmiyor ve, asl\u0131nda, bu \u201cderinli\u011fi\u201d \u201cg\u00fcya-g\u00f6rme\u201d alg\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey meydana gelmiyor, kullan\u0131lan kelimeler ise \u2013 sadece rezonans eden imajlard\u0131r).<\/p>\n Castaneda\u2019y\u0131 okuyanlar, Don Juan\u2019\u0131n bu \u201cg\u00fcya-g\u00f6rme\u201d alg\u0131s\u0131n\u0131, hem bu \u201cg\u00fcya-g\u00f6rme\u201d efektine i\u015fareti muhafaza edecek, hem de gene onun ola\u011fan g\u00f6rsel alg\u0131 ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ka\u00e7\u0131nacak \u015fekilde ne kadar uzun zaman tasvir etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir. O, b\u00f6yle bir tasviri pek de elde edemiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc Castaneda, onun raporlar\u0131na g\u00f6re, \u201cg\u00f6rme\u201dye ula\u015fmak i\u00e7in ilkin s\u00fcrekli \u00f6zellikle g\u00f6zleri kullanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Sonu\u00e7ta Don Juan gene de \u201cg\u00f6rme\u201d kelimesini kullanmaya se\u00e7ti, onun ola\u011fan g\u00f6rsel alg\u0131dan ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ederek. Ve onu anlamak m\u00fcmk\u00fcn \u2013 \u201cg\u00f6rme\u201d oldu\u011fu zaman, sen \u00e7atlasan da, fakat bunu i\u015fte \u201cg\u00fcya-g\u00f6r\u00fcyorsun\u201d \u2013 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ger\u00e7ekten \u201cg\u00fcya-g\u00f6r\u00fcyorsun\u201d ve, hatta, bunun \u201cg\u00f6zlerle g\u00f6rme\u201d olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in, ay\u0131rtetme gayretlerini sarfetmek gerekiyor. Castaneda\u2019n\u0131n kitaplar\u0131nda \u201cg\u00f6rme\u201d terimi, ya t\u0131rnak i\u00e7inde, ya da italik harflerle yaz\u0131l\u0131r. B\u00f6yle alg\u0131lar\u0131n \u00f6rneklerine daha Ramakrishna\u2019da rastlamak m\u00fcmk\u00fcn, ki o da, her an Kali tanr\u0131\u00e7as\u0131n\u0131, \u00f6n\u00fcnde duran insanlar\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi ayn\u0131 \u015fekilde ve hatta daha net \u201cg\u00f6rebildi\u011fini\u201d anlatt\u0131\u011f\u0131 zaman, \u201cg\u00f6rmek\u201d kelimesini kullan\u0131yordu. Bunun yan\u0131s\u0131ra, sanmal\u0131d\u0131r ki, o, bunun ola\u011fan bir g\u00f6rsel alg\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincindeydi, en az\u0131ndan, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n onun \u201cg\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc\u201d \u015feyleri g\u00f6rmedi\u011finden dolay\u0131. Ramakrishna\u2019n\u0131n annesi de gene onun yol arkada\u015flar\u0131ndan hi\u00e7birinin g\u00f6rmedi\u011fi kocaman, \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131l parlayan bir dalgay\u0131 \u201cg\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u201d anlat\u0131r. Dalga, onu kaplad\u0131 ve g\u00fcya bundan sonra o Ramakrishna\u2019ya gebe kald\u0131. Karakteristiktir ki, Ramakrishna\u2019n\u0131n annesi de bu kaplama olay\u0131na e\u015flik eden \u00e7ok parlak ES\u2019leri tasvir eder ve Ramakrishna da, Kali tanr\u0131\u00e7as\u0131n\u0131 \u00f6zellikle parlak \u201cg\u00f6rme\u201d anlar\u0131nda ekstatik ES\u2019leri ya\u015f\u0131yormu\u015f. Castaneda, ES\u2019leri ba\u011f\u0131ms\u0131z olaylar s\u0131n\u0131f\u0131na ay\u0131rmazd\u0131, onun i\u00e7in raporlar\u0131nda \u201cg\u00f6rme\u201d esnas\u0131nda ES mevcudiyetinin direkt ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u015faret edilmemi\u015ftir, fakat, \u201cg\u00f6rme\u201d esnas\u0131ndaki alg\u0131lar\u0131n\u0131 tasvir etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerlerde, s\u0131k, ES\u2019ler ile rezonans eden tasvirlere rastlamak m\u00fcmk\u00fcn (\u00f6zellikle s\u0131k olarak o, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir a\u00e7\u0131kl\u0131ktan bahsediyordu).<\/p>\n <\/p>\n Ara sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131karal\u0131m:<\/p>\n *) \u201cG\u00f6rme\u201d \u2013 ola\u011fan g\u00f6rme terimleriyle tasvir etmek en kolay olan ve ilkin, onlar\u0131 birbirinden ay\u0131rtetmek i\u00e7in ay\u0131rtetme gayretleri gerekecek kadar ola\u011fan g\u00f6rme alg\u0131s\u0131n\u0131 and\u0131ran spesifik, ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye indirgenmeyen bir alg\u0131lama tarz\u0131d\u0131r.<\/p>\n *) \u201cG\u00f6rme\u201d her zaman ES ile e\u015flik edilir.<\/p>\n *) ES, \u201cg\u00f6rme\u201d ile her zaman e\u015flik edilmez, ya da \u2013 ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc dersek \u2013 ES, [\u201cg\u00f6r\u00fcnen\u201d] bir derinlik niteli\u011fine her zaman sahip de\u011fildir, fakat tezah\u00fcr\u00fc s\u00fcrecinde ES, olduk\u00e7a dinamik bir \u015fekilde \u201cderinlik kazanabilir\u201d ya da onu \u201ckaybedebilir\u201d, bu da, \u201cderinlik\u201d hakk\u0131nda\u201d bu ES\u2019in kendi yo\u011funlu\u011fundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak sahip olabildi\u011fi ya da sahip olmayabildi\u011fi bir \u201cniteli\u011fi\u201d hakk\u0131nda s\u00f6yledi\u011fimiz zamanki b\u00f6yle bir tasviri elveri\u015fli yapar.<\/p>\n *) ES, \u201cderinlik\u201d niteli\u011finden ba\u015fka, \u201cher\u015feyi kapsam\u0131\u015fl\u0131k\u201d veya \u201cgeni\u015flik\u201d niteli\u011fine sahip olabilir. \u201cGeni\u015flik\u201d gibi renksiz bir kelime, bu nitelik ile az rezonans eder, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu nitelik tezah\u00fcr etti\u011fi zaman, o, \u201c\u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131\u201d, \u201cs\u00fcr\u00fckleyici\u201d, \u201cher\u015feyi kapsayan\u201d olarak ya\u015fan\u0131r. D\u00fcnya, ak\u0131l almaz s\u0131n\u0131rlara kadar geni\u015fli\u011fine a\u00e7\u0131l\u0131yor sanki \u2013 aynen, derinlik ile ilgili \u201cd\u00fcnya, ak\u0131l almaz bir derinlik kazan\u0131yor sanki\u201d dedi\u011fimiz gibi.<\/p>\n *) ES, benim \u201cmanyetiklik\u201d dedi\u011fim bir niteli\u011fe sahip olabilir. Rezonans eden tasvir \u2013 \u201csanki, di\u011fer ES\u2019lerin tam bir s\u00fcr\u00fcs\u00fc alevlenir ve s\u0131k\u0131 bir yumak halinde birbirine yap\u0131\u015f\u0131r\u201d.<\/p>\n *) Ben, \u00e7e\u015fitli ES\u2019leri ne kadar daha s\u0131k ve ne kadar daha yo\u011fun ya\u015f\u0131yorsam, \u201cderinlik\u201din, \u201cher\u015feyi kapsam\u0131\u015fl\u0131k\u201d\u0131n, \u201cmanyetiklik\u201din tezah\u00fcr etme ihtimali de o kadar daha y\u00fcksektir.<\/p>\n *) E\u011fer \u015fu anda bir ND ya da NF varsa, hi\u00e7bir \u015fartlarda, hi\u00e7bir zaman ve hi\u00e7bir derecede derinli\u011fi, her\u015feyi kapsam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 veya manyetikli\u011fi ya\u015famak imkans\u0131zd\u0131r. ES\u2019lerin \u201cnitelikleri\u201dnin, ES\u2019lerin kendilerinden ayr\u0131lmaz oldu\u011fu, ES ve ND\u2019lerin de prensip itibariyle ba\u011fda\u015fmaz oldu\u011fu hat\u0131rlan\u0131rsa, bu \u00f6zellikle bariz olur.<\/p>\n *) \u201cYass\u0131 ES\u201d (yani, yo\u011funluk d\u0131\u015f\u0131nda, ba\u015fka niteliklerden yoksun bir ES) hali ve \u201chacimli ES\u201d (yani, yukar\u0131da an\u0131lan di\u011fer niteliklerin de onlara \u00f6zg\u00fc olan ES\u2019ler) hali, \u201cyass\u0131 ES\u201d halinin aleladelik ve ND\u2019lerden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, ayn\u0131 \u015fekilde k\u00f6kten birbirinden ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n *) Yo\u011funlu\u011fu ekstatik b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ula\u015fan bir yass\u0131 ES, durmadan hacimli ES\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n <\/p>\n Bu yerde \u201ckafay\u0131 yemek\u201d ve, Castaneda\u2019n\u0131n, Isherwood\u2019un ve Satprem\u2019in kitaplar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p onun i\u00e7in hi\u00e7bir anlam ifade etmeyen kelimelerle hokkabazl\u0131k yapmaya ba\u015flayan kabarc\u0131kl\u0131 bir ezoterik\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015fmek kolay. Madem Castaneda\u2019n\u0131n tasvirleri ile b\u00f6yle \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir kesi\u015fmeyi bulduk \u2013 haydi \u015fimdi \u0131\u015f\u0131yan yumurtalar ve birle\u015ftirme noktalar\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ene \u00e7alal\u0131m ve Ramakrishna\u2019n\u0131n tecr\u00fcbesinin de bizimki ile bir tak\u0131m kesi\u015fme yerleri bulundu\u011funa g\u00f6re \u2013 haydi \u015fimdi Kali\u2019ye dua edelim. Ben, okuyucumu bu ciddi hatadan uyarmak isitiyorum. Castaneda\u2019n\u0131n kitaplar\u0131na g\u00f6re, Don Juan olabildi\u011fince inand\u0131r\u0131c\u0131 bir \u015fekilde ona d\u00fcnyan\u0131n yeni tablosunu \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu \u2013 nagual vuru\u015fu etkisi ile \u0131\u015f\u0131yan yumurtan\u0131n i\u00e7ine do\u011fru yer de\u011fi\u015ftiren birle\u015ftirme noktalar\u0131 ile v.s. Fakat neden Don Juan bununla ilgileniyordu? \u00c7\u00fcnk\u00fc Castaneda bu \u0131\u015f\u0131yan yumurtalar\u0131 ve sair \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ger\u00e7ekleri ALGILIYORDU \u2013 Don Juan\u2019\u0131n etkisiyle alg\u0131l\u0131yordu. Ve Don Juan\u2019\u0131n, Castaneda\u2019n\u0131n yeni ger\u00e7ekli\u011fin uygun tasvirine \u00f6nceden sahip olmas\u0131nda ilgisi vard\u0131. Castaneda i\u00e7in itici kuvvet, Don Juan idi, o, (onun kitaplar\u0131na g\u00f6re) \u015fu ya da bu y\u00f6ntemlerle Castaneda\u2019y\u0131 ger\u00e7ekli\u011fi ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc alg\u0131lamaya ta\u015f\u0131yordu. Senin ise itici kuvvetin \u2013 ay\u0131kl\u0131k, a\u00e7\u0131kl\u0131k, tecr\u00fcbeye sa\u011flam bir \u015fekilde dayanman, mefhumlar\u0131 \u00fczerinden atman, net olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f terimleri kullanman, ES ya\u015faman v.s.\u2019dir. Onun i\u00e7in senin amac\u0131n, Don Juan\u2019\u0131n amac\u0131na terstir \u2013 Castaneda\u2019da tasvir edilen d\u00fcnya tablosuna k\u00f6r\u00fck\u00f6r\u00fcne inanmak DE\u011e\u0130L, falan \u0131\u015f\u0131yan yumurtalar\u0131n ve sair harikalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dair mekanik bir emin olma\u2019y\u0131 do\u011furmaya ba\u015flamak DE\u011e\u0130L\u2019dir. Fakat biz \u015f\u00fcphesiz bir ger\u00e7ek olarak kaydedebiliriz \u2013 Castaneda\u2019da rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cg\u00f6rme\u201d tasviri, tecr\u00fcbesini DYP pratik\u00e7isinin \u2013 ES\u2019leri yeti\u015ftiren birinin \u2013 edindi\u011fi bir \u201cg\u00f6rme\u201dnin tasvirine son derece benzer. Onun i\u00e7in ben, Castaneda\u2019da anlat\u0131lanlar\u0131 bir hipotez olarak kabul ederim. Tahmin olarak de\u011fil (\u00e7\u00fcnk\u00fc tahminler ancak kendi tecr\u00fcbeye, kendi alg\u0131lar\u0131n sa\u011flam esaslar\u0131na dayanabilir), \u00f6zellikle hipotez olarak. Tahminden farkl\u0131 olarak hipotez, bo\u015f bir fanteziden ancak uyumlu, nispeten \u00e7eli\u015fiksiz bir str\u00fckt\u00fcre sahip olmas\u0131yla ayr\u0131l\u0131r. Bir matematik\u00e7i ya da bir fizik\u00e7i, \u201cg\u00fczel bir hipotez\u201d diyebilir, bununla, herhangi bir direkt veya hatta dolayl\u0131 kan\u0131tlar\u0131n yoklu\u011funa ra\u011fmen, onun str\u00fckt\u00fcr\u00fcn\u00fcn sade ve zarif oldu\u011funu, \u00e7ok say\u0131da bilinmeyen parametrelerin konulmas\u0131n\u0131 gerektirmedi\u011fini, onun kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k olan\u0131 sadele\u015ftirdi\u011fini, anla\u015f\u0131lmaz olan\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kastederek. Ve deneyci bir fizik\u00e7i, \u00f6n\u00fcnde yeni deneyler i\u00e7in sonsuzca geni\u015f bir enginli\u011fe sahip olarak, e\u011fer \u015fu anda bu \u201cg\u00fczel hipotez\u201d do\u011fru olasyd\u0131, i\u015fte ke\u015ffe getirecek olan\u0131 icat ediyor. B\u00f6yle, hipotezler pratik ara\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in bir istikamet noktas\u0131 olur, ve biz de ayn\u0131 \u015fekilde davranabiliriz.<\/p>\n Hi\u00e7bir zaman, hi\u00e7bir \u015fartlarda ezoterik \u2013 onun i\u00e7in hi\u00e7bir anlam ta\u015f\u0131mayan tannan kelimeleri \u00f6nemli bir eda ile tekmeleyen biri \u2013 olma. Senin kafan, hipotezler ve tahminler bulutlar\u0131nda u\u00e7mal\u0131, senin ellerin mant\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netmeli, ayaklar\u0131n da deneyin sa\u011flam zemininde durmal\u0131d\u0131r. Mamafih \u2013 tavsiyemi kullanmak hemen hemen imkans\u0131zd\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc ezoterik\u2019in taz\u0131 at\u0131 \u00fczerinde g\u00fczel laflar\u0131n sonsuz enginli\u011fine u\u00e7up gitmek arzusu hemen hemen a\u015f\u0131lmazd\u0131r \u2013 \u00f6zellikle, e\u011fer \u00fczerinde izlenim b\u0131rakmak i\u00e7in biri varsa… Fakat bunun hesab\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Ancak ger\u00e7ek bir tecr\u00fcbe, \u00f6ntama ve \u00f6nsezme\u2019yi do\u011furabilir. Ancak anla\u015f\u0131l\u0131r terimlerin (yani, somut, senin taraf\u0131ndan belirtilmi\u015f senin alg\u0131lar\u0131n\u0131n toplam\u0131n\u0131 belirten terimlerin) kullan\u0131lmas\u0131, tahminlere, ke\u015fiflere, ara\u015ft\u0131rmak merak\u0131 ve arzusunun meydana gelmesine getirebilir. Sen, ezoterik alan\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fcn m\u00fc… her\u015fey \u00f6l\u00fcyor \u2013 \u00f6ntatma da, \u00f6nsezme de, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 tutkusu da, sevin\u00e7li arzular da \u2013 her\u015fey. Sen, k\u0131r\u0131k bir le\u011fen kar\u015f\u0131s\u0131nda kal\u0131yorsun ve \u2013 yeniden canlanmak i\u00e7in \u2013 eski mevzilerine \u00e7ekilmek ev as\u0131l neyi alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131, as\u0131l neyi ve hangi terimlerle adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek gerekiyor, ve ancak o zaman sende ES\u2019ler de, ara\u015ft\u0131rma arzusu da, ve genel olarak hayat uyan\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Sadece Castaneda\u2019n\u0131n ve sair yazarlar\u0131n kitaplar\u0131yla m\u0131 bir kesi\u015fme meydana geliyor? Asl\u0131nda bu pek de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir \u2013 e\u011fer iki insan samimi bir \u015fekilde kendi alg\u0131lar\u0131n\u0131n inceliyorsa, tabii ki, sonu\u00e7ta onlar alg\u0131lad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyay\u0131, tasvirleri kesi\u015fecek \u015fekilde tasvir eder, birinin tecr\u00fcbesi, \u00f6tekinin tecr\u00fcbesine uygun d\u00fc\u015fer, bir istikamet noktas\u0131, bir ipucu v.s. g\u00f6revini yapar. Ba\u015fka t\u00fcrden bir kesi\u015fme ise, b\u00fcsb\u00fct\u00fcn \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131, hatta tamamen delice, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n <\/p>\n 07-02-02) <\/strong>ES\u2019leri ya\u015famada \u00f6nemli bir tecr\u00fcbeye sahip olanlar i\u00e7in de, ES\u2019leri s\u0131k ve yo\u011fun bir \u015fekilde ya\u015fayanlar\u0131 g\u00f6zlemleme tecr\u00fcbesine sahip olanlar i\u00e7in de, ES\u2019lerin, fiziksel bedene etki yapt\u0131klar\u0131 tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir. B\u00f6yle bir etkileme sonu\u00e7lar\u0131ndan, \u201cfiziksel heyecanlar\u0131\u201d (FH) da saymak m\u00fcmk\u00fcn \u2013 bunlar, genellikle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir zaman s\u00fcresi i\u00e7inde ya\u015fanan, fakat k\u00fcm\u00fclatif efektlere getiren tamamen ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 hislerdir. K\u00fcm\u00fclatif efektler aras\u0131nda, bedenin erotik duyarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n keskin bir \u015fekilde artmas\u0131d\u0131r \u2013 beden, topyek\u00fcn bir \u201cerojen b\u00f6lge\u201dye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, erotik hislerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi de gene keskin bir \u015fekilde artar. Ayn\u0131 efektlere, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n da keskin bir \u015fekilde kuvvetlenmesi aittir \u2013 hastal\u0131klar adeta \u00fczerinden ka\u00e7ar, eski hastal\u0131klar bir iz b\u0131rakmadan ge\u00e7er, hatta neredeyse \u015fifas\u0131z say\u0131lanlar dahi, yeni hastal\u0131klar ise asla meydana gelmez \u2013 hatta, hastalanman\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda bile. Buraya da, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n keskin, bazen imkans\u0131z gibi gelen, art\u0131\u015f\u0131n\u0131 ekleyelim. Bedenin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc de de\u011fi\u015fir \u2013 yap\u0131s\u0131, rengi, derinin kokusu, doku\u015ftaki \u00f6zelli\u011fi \u2013 her\u015fey g\u00fczellik, kuvvet, \u015fefkat duygusu ile rezonans etmeye ba\u015flar. Hatta terin tad\u0131 ve kokusu bile ho\u015f olur. Bedenin \u015fekli, yava\u015f olsa da, ama gene de de\u011fi\u015fmektedir \u2013 de\u011fi\u015fimler az ya da \u00e7ok belirgin olabilir, fakat genel efekt g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u2013 g\u00fczellik duygusu, erotik \u00e7ekim ile rezonans kuvvetlenir. Ve sonuncusu, s\u0131raya g\u00f6re, ama \u00f6nemine g\u00f6re de\u011fildir \u2013 bedenin ya\u015flanmas\u0131 yava\u015flar, bazen de tamamen durur. Beden ilkin g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir \u015fekilde \u201cgen\u00e7le\u015fir\u201d, sonra da, hi\u00e7 de\u011fi\u015fmiyor gibi gelen belirli bir \u201cya\u015fta\u201d sabit kal\u0131r. Fizyolojik zaman\u0131n yava\u015flamas\u0131 \u2013 ES\u2019lerin ayr\u0131lmaz neticesidir. Ya\u015flanma s\u00fcrecine \u00e7e\u015fitli mekanizmalar\u0131n say\u0131s\u0131z miktar\u0131 kat\u0131l\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7leri inceleyen Jerontoloji bilimi, asl\u0131nda fizyoloji, sitoloji v.s. gibi canl\u0131lar d\u00fcnyas\u0131n\u0131 inceleyen t\u00fcm di\u011fer bilimlerden daha az zor de\u011fildir ve, bundan dolay\u0131, ayr\u0131 bir bilim dali, asl\u0131nda, de\u011fildir. Ya\u015flanma \u2013 insan fizyolojisinin b\u00fct\u00fcn y\u00f6nlerini kapsayan bir s\u00fcre\u00e7tir. Ya\u015flanmaya bedenin t\u00fcm\u00fc maruzdur \u2013 h\u00fccrelerden organlara kadar. Onun i\u00e7in ya\u015flanman\u0131n yava\u015flamas\u0131 da, bazen de durmas\u0131 da \u2013 insan \u00e7er\u00e7evesi dahilinde \u201cglobal\u201d bir efekttir. Bu, ayr\u0131 prosesler \u00fczerinde m\u00fcnferit bir etki de\u011fil, evrensel bir \u015feydir.<\/p>\n Buna benzer bir \u015fey ile daha \u00f6nce kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f m\u0131yd\u0131k? Evet, kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Michelson ve Morley deneyi, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na kavran\u0131lmaz bir ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131kard\u0131 \u2013 \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 de\u011fi\u015fmezdir. Ayn\u0131s\u0131, Maxwell\u2019in elektromanyetik alan i\u00e7in eski denklemlerinden ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00e7\u0131k\u0131yordu. Daha sonra yap\u0131lan olabildi\u011fince y\u00fcksek bir kesinlikteki \u00f6l\u00e7\u00fcmler bunda hi\u00e7bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirmediler \u2013 \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 de\u011fi\u015fmezdir ve al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u0131zlar\u0131 toplama kanunu \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. D\u00fcnyam\u0131z\u0131n, hen\u00fcz bilmedi\u011fimiz \u00f6zellikleri g\u00f6sterdi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131. D\u00fcnyan\u0131n \u00e7eli\u015fiksiz ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 yeni tablosunu teklif eden Einstein\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan sonra, b\u00f6yle bir d\u00fcnyaya biz \u201cr\u00f6lativist d\u00fcnya\u201d diyoruz, yani, onda r\u00f6lativist kanunlar\u0131n\u0131n i\u015fledi\u011fi bir d\u00fcnya \u2013 bu kanunlar, \u0131\u015f\u0131k-alt\u0131ndaki (yani \u201chemen hemen \u0131\u015f\u0131k\u201d) h\u0131zlarda kendini g\u00f6steren kanunlard\u0131r, ama bu, \u201cba\u015fka bir d\u00fcnya\u201d de\u011fil \u2013 bu, bizim eski d\u00fcnyam\u0131zd\u0131r, sadece onun bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerini biz ancak e\u015fsiz \u015fartlarda g\u00f6zlemleyebiliriz \u2013 mesela, \u0131\u015f\u0131k-alt\u0131ndaki h\u0131zlarda. \u0130zafiyet teorsini ortaya atarak, Einstein, klasik Newton fizi\u011fini bu \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmezli\u011fi bulu\u015fu ile uzla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r, fakat onun meydana getirdi\u011fi d\u00fcnya tablosu, tam yeterli\u011fine, yani<\/p>\n daha sonraki y\u00fcz binlerce olabildi\u011fince kesin deneyin sonu\u00e7lar\u0131yla tam uygunlu\u011funa ra\u011fmen, bizim i\u00e7in ak\u0131l almaz derecede inan\u0131lmaz kalmaktad\u0131r. Mesela, bize nispeten hareket eden bir sistemde uzam, bizim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131zdan s\u0131k\u0131\u015fmaktad\u0131r, onlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise \u2013 tersine, bizimki s\u0131k\u0131\u015fmaktad\u0131r ve her iki bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 da do\u011frudur. Ayn\u0131s\u0131 da zaman ile \u2013 bize nispeten hareket eden bir sistemde zaman, bizim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131zdan yava\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat bu \u201czaman yava\u015flam\u0131\u015ft\u0131r\u201d ne demek? Zaman\u0131 biz fiziksel proseslerin cereyan etme h\u0131z\u0131 olarak anlar\u0131z. Bize nispeten hareket eden bir sistemde, HER\u015eEY, her t\u00fcrl\u00fc, herhangi fiziksel prosesler bize daha yava\u015f cereyan eder gibi gelecek, onun i\u00e7indir ki biz, \u201corada zaman yava\u015flam\u0131\u015ft\u0131r\u201d diyoruz. Par\u00e7ac\u0131k (corpuscular \u2013 Terc. notu) dilinde s\u00f6ylersek, bir belirli y\u00f6r\u00fcngeden belirli bir atomda bir ba\u015fak belirli y\u00f6r\u00fcngeye ge\u00e7i\u015fte, elektron, kesin belirlenmi\u015f bir frekanstaki bir foton yayar. Fakat, yan\u0131m\u0131zdan bir h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131da giden bir atomun \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n\u0131, bize nispeten sabit bulunan bir atomun \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rsak, frekanslar \u00e7ok farkl\u0131 olur. H\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131da \u0131\u015f\u0131k-alt\u0131 h\u0131zlara kadar h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f stabil olmayan bir par\u00e7ac\u0131k ise, bize nispeten sabit bulunan par\u00e7ac\u0131ktan y\u00fczlerce, binlerce kat daha fazla ya\u015fayabilir! Yani bu, zaman\u0131n \u201cg\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki\u201d bir yava\u015flamas\u0131 de\u011fil, tam tam\u0131na hakiki bir yava\u015flamad\u0131r. Par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u201cya\u015flanma\u201d prosesleri yava\u015flar \u2013 ki bunu da biz \u201corada zaman yava\u015flam\u0131\u015ft\u0131r\u201d olarak belirtiriz.<\/p>\n Bilim kurgu eserlerinde s\u0131k, uzun zaman \u0131\u015f\u0131k-alt\u0131 h\u0131zlarla yolculuk yapt\u0131ktan sonra, d\u00fcnyaya kendi eski \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden y\u00fczlerce y\u0131l sonra d\u00f6nen bir insan\u0131n tasvirine rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. Bunun yan\u0131s\u0131ra, insan\u0131n kendisinin sadece kendi ola\u011fan hayat\u0131n\u0131 \u2013 diyelim ki, kendi 40 uzay y\u0131l\u0131n\u0131 \u2013 ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir postulat olarak kabul edilir, yani D\u00fcnya\u2019da 500 y\u0131l\u0131n ge\u00e7ti\u011fi zaman i\u00e7inde o, kendi \u201cpsi\u015fik d\u00fcnyas\u0131nda\u201d 500 de\u011fil de, ola\u011fan 40 y\u0131l ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Ve bu, bilim kurguda \u00f6yle herkes\u00e7e kabul edilir bir nokta olmu\u015f ki, neredeyse bilimsel bir ger\u00e7ek say\u0131lmaya ba\u015fland\u0131, en az\u0131ndan b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f mefhumsal \u015femaya sa\u011flam bir \u015fekilde oturmu\u015ftur. Fakat, insan\u0131 \u0131s\u0131k-alt\u0131 h\u0131zlara kadar h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131da kimsenin h\u0131zland\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve, b\u00f6ylece, b\u00f6yle h\u0131zlanmalarda insan\u0131n psi\u015fik hayat\u0131n\u0131n nas\u0131l cereyan etti\u011fini kimsenin bilmedi\u011fini belirtmek gerekir. Ki, h\u0131z izafidir, h\u0131zlanma ise \u2013 de\u011fil! Neden \u00f6zellikle D\u00fcnya\u2019ya d\u00f6nen kozmonot gen\u00e7 kal\u0131r? Ki, D\u00fcnya\u2019ya nispeten \u0131\u015f\u0131k-alt\u0131 h\u0131z\u0131yla hareket etti\u011fi zaman, onun bak\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan as\u0131l D\u00fcnya ona nispeten ayn\u0131 h\u0131z ile hareket edecektir? Cevap, h\u0131zlanmadad\u0131r. As\u0131l o ilk ba\u015fta h\u0131zlanacak, sonra tekrar h\u0131zlanacak, ama art\u0131k eksi i\u015fareti ile (yani yava\u015flayacak), sonra rotay\u0131 geri \u00e7evirip tekrar h\u0131zlanmaya ba\u015flayacak ve sonra tekrar yava\u015flayacakt\u0131r. Bizi ondan i\u015fte h\u0131zlanmalar ay\u0131racakt\u0131r. O, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckler ya\u015fayacak, onun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 artacak, biz ise bunu ya\u015famayaca\u011f\u0131z. \u0130zafiyet teorisi kursu bu kitaba s\u0131\u011fmaz, onun i\u00e7in sadece bir daha hat\u0131rlat\u0131r\u0131m \u2013 bizde, insan\u0131n sisteminde \u201czaman\u201d\u0131n yava\u015flamas\u0131 ile beraber, b\u00fct\u00fcn fiziksel ve, buna g\u00f6re de, fizyolojik proseslerin yava\u015flamas\u0131 ile beraber, onun psi\u015fik hayat\u0131n\u0131n yava\u015flay\u0131p yava\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir tecr\u00fcbesi yoktur.<\/p>\n B\u00f6ylece, ya\u015flanman\u0131n yava\u015flamas\u0131 \u2013 bizim… r\u00f6lativist fizik kursundan iyi bildi\u011fimiz bir prosestir!<\/p>\n ES\u2019lerin insana, \u0131\u015f\u0131k-alt\u0131 h\u0131zlara kadar h\u0131zlanmas\u0131n\u0131n yapabilece\u011fi etki gibi, yakla\u015f\u0131k ayn\u0131 \u015fekilde ya da bir dereceye kadar ayn\u0131 \u015fekilde ona etki ettiklerini bir hipotez olarak varsaymak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Sonucun benzerli\u011fi gere\u011fi \u2013 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Dil basitli\u011fi i\u00e7in, ES\u2019lerin hi\u00e7bir kara delik ve \u0131\u015f\u0131k-alt\u0131 h\u0131zlar olmadan, s\u00f6zde-r\u00f6lativist bir d\u00fcnyan\u0131n, yani, varsay\u0131msal olarak, r\u00f6lativist d\u00fcnya ile benzer \u00f6zelliklere sahip bir d\u00fcnyan\u0131n tezah\u00fcr etmesine getirdiklerini s\u00f6yleyebilirdik. \u201cS\u00f6zde-r\u00f6lativist d\u00fcnya\u201d kula\u011fa a\u011f\u0131r gelir \u2013 \u201c\u00f6nd\u00fcnya\u201d terimini koyay\u0131m, ki bizde hen\u00fcz, hatta bu serbest hipotez \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde dahi, \u00f6nd\u00fcnya\u2019y\u0131 ve r\u00f6lativist d\u00fcnyay\u0131 \u00f6zde\u015fle\u015ftirmek i\u00e7in ciddi esaslar yoktur. Biz ancak benzer tezah\u00fcrleri kaydedebiliriz.<\/p>\n Ya\u015flanman\u0131n yava\u015flamas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fiyor, oysa insan\u0131n hareketlerinin, konu\u015fmas\u0131n\u0131n yava\u015flamas\u0131 \u2013 hay\u0131r, buradan da, \u00f6nd\u00fcnya\u2019n\u0131n \u00f6zelliklerinin \u201ckaba madde\u201d d\u00fcnyas\u0131nda farkedilemeyece\u011fi sonucunu \u00e7\u0131karabiliriz \u2013 aynen, r\u00f6lativist d\u00fcnyan\u0131n \u00f6zelliklerinin de bizim al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u0131zlarda farkedilmedi\u011fi gibi. \u00d6nd\u00fcnya\u2019n\u0131n \u00f6zellikleri, bizim fiziksel bedenimiz \u00fczerinde z\u0131mnen etkisini g\u00f6sterir \u2013 ES\u2019leri, \u201cpsi\u015fik d\u00fcnyas\u0131n\u0131\u201d, \u201cfizyolojik d\u00fcnyas\u0131n\u0131\u201d ba\u011flayan bir s\u0131ra \u00fczerinden.<\/p>\n Hipotezin b\u00f6yle bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, fantastik g\u00f6r\u00fcnse de, fakat asl\u0131nda \u00f6yle de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bizde… b\u00f6yle bir tecr\u00fcbe de vard\u0131r! Bir\u00e7ok insan\u0131n r\u00fcyada (ki ben, parlak tecr\u00fcbesine baz\u0131 pratik\u00e7ilerin sahip oldu\u011fu bilin\u00e7li r\u00fcyalar\u0131 art\u0131k demiyorum) psi\u015fik hayatlar\u0131n\u0131n birka\u00e7 sayfada tasvir edebilecekleri b\u00fcy\u00fck, hatta \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir par\u00e7as\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 olmu\u015ftur \u2013 olaylar, heyecanlar, oysa uyand\u0131ktan sonra, be\u015f dakikan\u0131n bile ge\u00e7medi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Mesela, Yejatina\u2019n\u0131n (Kirpigil \u2013 Terc. notu) \u00fc\u00e7 ay s\u00fcren \u00e7ok yo\u011fun bir hayat\u0131 BR\u2019de ya\u015fama tecr\u00fcbesi vard\u0131r, halbuki uyan\u0131kl\u0131k d\u00fcnyas\u0131nda yakla\u015f\u0131k bir saat ge\u00e7mi\u015fti. \u201cPsi\u015fik\u201d ve \u201cfizik\u201d zamanlar\u0131n\u0131n oran katsay\u0131s\u0131 bu durumda 2000:1 eder!<\/p>\n Ara bir sonucu \u00e7\u0131kar\u0131rken, \u015f\u00f6yle bir hipotezi form\u00fcle etmek m\u00fcmk\u00fcn:<\/p>\n \u201cES, \u00f6nd\u00fcnya\u2019n\u0131n \u00f6zelliklerinin tezah\u00fcr etmesine getirir, ya da, imgesel s\u00f6ylersek \u2013 insan\u0131n psi\u015fik k\u0131sm\u0131n\u0131, onun \u00fczerinden de fizik k\u0131sm\u0131n\u0131, \u00f6zellikleri bir\u00e7ok \u015feyde r\u00f6lativist d\u00fcnyaya e\u015fde\u011fer olan \u00f6nd\u00fcnya\u2019n\u0131n etkisi alt\u0131na koyarlar, ki r\u00f6lativist d\u00fcnya da bizim taraf\u0131m\u0131zdan \u00e7ok az incelenmi\u015ftir \u2013 sadece, elemanter par\u00e7ac\u0131klar ya da astronomik objeler ile ilgili, ki onlar da o kadar uzakt\u0131r ki, onlara dair, gene de elemanter par\u00e7ac\u0131klara ve \u0131\u015f\u0131n\u0131mlara dayanarak, h\u00fck\u00fcm verebiliriz. \u00d6nd\u00fcnya\u2019n\u0131n \u00f6zelliklerinin tezahir etmesi veya, imgesel s\u00f6ylersek, \u201c\u00f6nd\u00fcnya\u2019da bulunma\u201d, psi\u015fik tecr\u00fcbenin keskin olarak s\u0131k\u0131la\u015fmas\u0131na, geni\u015flemesine getirir, onun da fiziksel bedene etkisi \u00f6yle ki, hareketlerin ve fizyolojik reaksiyonlar\u0131n herhangi bir yava\u015flamas\u0131n\u0131n yoklu\u011funa ra\u011fmen, organizman\u0131n ya\u015flanmas\u0131 yava\u015fl\u0131yor ya da b\u00fcsb\u00fct\u00fcn duruyor\u201d.<\/p>\n R\u00f6lativist d\u00fcnyan\u0131n \u00f6zellikleri, fizikten bildi\u011fimiz \u00fczere, pekala acayiptir, ve, e\u011fer insan\u0131n \u201cpsi\u015fik k\u0131sm\u0131\u201d r\u00f6lativist d\u00fcnya ile en az\u0131ndan ortak bir \u015feye sahip bir d\u00fcnyaya ge\u00e7iyorsa, ve, psi\u015fik d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u015fu ya da bu \u015fekilde fizik d\u00fcnya ile bir ba\u011f\u0131 oldu\u011fu (insan\u0131n var oldu\u011funa g\u00f6re) hesaba kat\u0131l\u0131rsa ve, \u00f6nd\u00fcnya\u2019n\u0131n \u00f6zelliklerinin insan\u0131n ola\u011fan d\u00fcnyadaki davran\u0131\u015flar\u0131na etki ettikleri hesaba kat\u0131l\u0131rsa (bu da, \u015f\u00fcphesiz, ya\u015flanman\u0131n yava\u015flamas\u0131ndan \u00e7\u0131kmaktad\u0131r), \u00f6zellikle yo\u011fun ve \u201chacimli\u201d ES ya\u015fayan bir insan\u0131n bedeninin, hem ba\u015fka t\u00fcrden etkilere maruz kalaca\u011f\u0131na, hem de ba\u015fka \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 \u00f6zellikleri kazanaca\u011f\u0131na ihtimal vermek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n B\u00f6yle bir hipotez, her sa\u011fduyu sahibi insanda Castaneda\u2019n\u0131n veya Dalai Lama\u2019n\u0131n veya Tulku Urgen Rimpoche\u2019nin kitaplar\u0131n\u0131 veya Isherwood\u2019un Ramakrishna hakk\u0131ndaki veya Satprem\u2019in Aurobindo hakk\u0131ndaki kitaplar\u0131n\u0131 okudu\u011funda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz meydana gelen engeli y\u0131kmaktad\u0131r. Bu kitaplarda tamamen imkans\u0131z, inan\u0131lmaz m\u00fccizeler hakk\u0131ndaki \u201ctan\u0131kl\u0131klar\u201d o kadar bol kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki, ister istemez yazara inanmay\u0131 b\u0131rak\u0131yorsun. Bu da, kendi taraf\u0131ndan, naho\u015f bir krize yol a\u00e7ar, \u00e7\u00fcnk\u00fc as\u0131l bu yazarlar i\u015fte sana en samimi, bilge ki\u015filer gibi gelir. As\u0131l bu kitaplarda i\u015fte, tecr\u00fcbenin serpintilerine rastlan\u0131r, ki onu bo\u015f yerde uyduramazs\u0131n, o, senin ES\u2019lere, a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa ula\u015fma, kederlenmeleri giderme prati\u011finde \u015fahsi ilerlemen ger\u00e7ekle\u015ftik\u00e7e, s\u00fcrekli do\u011frulan\u0131r. Yukar\u0131da verilen hipotez, nihayet, bir a\u00e7\u0131klama k\u00f6pr\u00fcs\u00fcn\u00fc atmaya izin verir: insanda ES tecr\u00fcbesi ne kadar daha fazla olursa, bu ES\u2019ler ne kadar daha \u201chacimli\u201d ve daha yo\u011fun olursa, onun bedeni bizim g\u00fcndelik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131zdan imkans\u0131z gibi gelen \u201c\u00f6nd\u00fcnya\u201d \u00f6zelliklerini o kadar daha b\u00fcy\u00fck derecede kazan\u0131r.<\/p>\n Belirtelim ki, \u00f6nd\u00fcnya\u2019ya ge\u00e7en, bir ayg\u0131t de\u011fil, e\u015fsiz etkileri \u201cya\u015fayan\u201d, bir elemanter par\u00e7ac\u0131k de\u011fil, insan\u0131n kendisidir! Bu, nihayet, psi\u015fik\u2019den ve fizik\u2019den bir k\u00f6pr\u00fc atabilece\u011fimiz ve fizi\u011fi, ayg\u0131tlarla de\u011fil, do\u011frudan alg\u0131larla \u00f6\u011frenebilece\u011fimiz anlam\u0131na gelir mi?<\/p>\n <\/p>\n Bir noktay\u0131 daha ele alal\u0131m. Biz, kuantum mekani\u011finin mevcut oldu\u011funu biliriz. Kuantum mekani\u011fini hi\u00e7kimse anlam\u0131yor ve hi\u00e7kimse de anlam\u0131yordu demek, bir abartma olmaz. Ayn\u0131s\u0131n\u0131 izafiyet teorisi hakk\u0131nda da s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn, galiba, ve gene de kuantum mekani\u011fi i\u00e7in bu \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck derecede ge\u00e7erlidir. Uzam\u0131n daralmas\u0131, zaman\u0131n yava\u015flamas\u0131 ve hatta uzam\u0131n e\u011frile\u015fmesi, uzam\u0131n e\u011frile\u015fmesinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa denkli\u011fi, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n enerjiye denkli\u011fi, h\u0131zlanman\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa denkli\u011fi, \u0131\u015f\u0131k-alt\u0131ndaki h\u0131zlar ve \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmezli\u011fi ile ilgili b\u00fct\u00fcn bu dolamba\u00e7l\u0131 problemler \u2013 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bir \u015fekilde tasavvur etmek, resmini \u00e7izmek, bizim anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z modellere indirgemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. E\u011fer, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na yak\u0131n bir h\u0131z ile hareket eden bir insan, hareketi do\u011frultusunda bir foton \u00e7\u0131kar\u0131rsa \u2013 neler olur? Ki, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 de\u011fi\u015fmezdir ve insan\u0131n hareketinin h\u0131z\u0131, fotonun h\u0131z\u0131 ile toplanmaz ve, fotonun insan\u0131n \u00f6n\u00fcnde yava\u015f yava\u015f gidece\u011fi mi \u00e7\u0131k\u0131yor? Bizim i\u00e7in \u2013 evet. Onun i\u00e7in ise foton, ola\u011fan \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131yla ileriye u\u00e7up gidecek. Bu t\u00fcr problemler \u00e7oktur, ve gene de onlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc az \u00e7ok anla\u015f\u0131l\u0131r yapmak m\u00fcmk\u00fcn. Fakat kuantum mekani\u011fi, b\u00fcsb\u00fct\u00fcn kavran\u0131lmaz zorlukta paradoks \u00fczerinde paradoks te\u015fkil eder. Einstein, ba\u015f\u0131ndaki sa\u00e7lar\u0131 yolard\u0131, ve sadece Einstein de\u011fil. Kuantum fizi\u011fini anlamaya \u00e7a\u0131l\u0131\u015f\u0131rken, kafas\u0131ndaki sa\u00e7lar\u0131 yolmayan insan, onu anlamaktan ne kadar m\u00fcthi\u015f uzak oldu\u011funu anlam\u0131yor bile. \u015eimdi yaln\u0131z bir noktay\u0131 hat\u0131rlamak istiyorum \u2013 olas\u0131l\u0131k. \u201cElektron\u201d, mesela, bu, \u201celektronu bulma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kesafeti\u201dnden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir ve, \u201celektron\u201d diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu \u015fey, kendisini kah bir par\u00e7ac\u0131k, kah bir dalga olarak g\u00f6sterir ve hi\u00e7kimse hi\u00e7bir zaman bunu ne hayal eder, ne resmini \u00e7izer, ne de tasavvur eder. Ama buna kar\u015f\u0131l\u0131k bir\u00e7ok \u015feyi denklemlerle tasvir etmek ve, elde edilen sonu\u00e7lara dayanarak, ar\u0131zas\u0131z \u00e7al\u0131\u015facak aletler in\u015fa etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr \u2013 ki biz de i\u015fte bunu yapar\u0131z, anlama problemlerini uzak bir yere iterek.<\/p>\n E\u011fer kaydedici bir ekrana, \u00e7ok dar bir delik i\u00e7inden \u2013 o kadar dar ki, Reisenberg\u2019in belirsizlik prensibine g\u00f6re, onun impuls\u2019unun belirsizli\u011fi g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u015fekilde artmaya ba\u015flayacak \u2013 m\u00fcnferit bir elektron ya da foton g\u00f6nderilirse, foton, ekranda en beklenmedik yerlerde kendini g\u00f6stermeye ba\u015flar \u2013 ancak delik kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fil. Ve, her bir sonraki foton, bir tak\u0131m olas\u0131l\u0131kla (ki onu kesin hesaplamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr) bir tak\u0131m kendi yerine yatar. E\u011fer bir defada trilyonlarca foton g\u00f6nderilirse (yani kesintisiz bir \u0131\u015f\u0131k g\u00f6nderilirse), ekranda net bir \u015feridi g\u00f6r\u00fcr\u00fcz \u2013 bu durumda, y\u0131\u011f\u0131nsall\u0131k sayesinde, bireysel da\u011f\u0131lmalar bize g\u00f6r\u00fcnmez. Optik kanunlar\u0131 ar\u0131zas\u0131z \u00e7al\u0131\u015f\u0131r \u2013 ancak, belirsizlik prensibinin ve sair kuantum efektlerinin orada \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, onlar, muazzam bir y\u0131\u011f\u0131nsall\u0131k sayesinde e\u015fitlendirilmi\u015f olduklar\u0131 i\u00e7indir \u2013 optik \u0131\u015f\u0131n, kendinden astronomik say\u0131da fotonlar\u0131 te\u015fkil eder.<\/p>\n DYP\u2019de, olas\u0131l\u0131k i\u00e7in bir yer yok gibi gelen bir yerde olas\u0131l\u0131k kanunlar\u0131 ile tasvir edilen bir \u015fey var m\u0131? Tabii ki, var. Sen, e\u011fer yo\u011fun bir ES ya\u015f\u0131yorsan, o, ancak belirli bir olas\u0131l\u0131kla derinlik veya her\u015feyi kapsam\u0131\u015fl\u0131k niteli\u011fini kazan\u0131r, ve, asla anla\u015f\u0131l\u0131r de\u011fildir \u2013 neden, ki parlak bir ES oldu\u011fu zaman, hi\u00e7bir ND yok ve olamaz da, hi\u00e7bir engel yok gibi. Ben, parlak bir ES\u2019in \u201cderin\u201d olaca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman iddia edemem \u2013 ben, yaln\u0131zca olas\u0131l\u0131k kategorilerini kullanabilirim: \u201cne kadar daha s\u0131k ve dah yo\u011fun olursa… olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 o kadar daha fazlad\u0131r…\u201d. Y\u0131\u011f\u0131n halindeki ES\u2019ler durumunda ise, olas\u0131l\u0131klara ba\u015fvurmadan, art\u0131k yasall\u0131klar hakk\u0131nda konu\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn \u2013 fotonlar\u0131n y\u0131\u011f\u0131nsal ak\u0131mlar\u0131n\u0131 inceleyen bir bilim \u2013 optik ile oldu\u011fu gibi: e\u011fer ES\u2019ler uzun s\u00fcre ve yo\u011fun bir \u015fekilde ya\u015fan\u0131rsa, o halde yasall\u0131k hemen hemen \u00e7elik gibi olur \u2013 \u201cES\u2019in yo\u011funlu\u011fu 7\u2019ye ula\u015f\u0131r ula\u015fmaz, o, \u201chacimli\u201d olur\u201d.<\/p>\n Tasvirlerin \u015f\u00fcphesiz benzerli\u011fi mevcuttur, ve, fizik ile DYP aras\u0131ndaki derinde bulunan bir ba\u011f hipotezi, yeni \u00e7izgiler kazan\u0131r.<\/p>\n Psi\u015fik alg\u0131lar hakk\u0131nda etkile\u015fimler dilinde konu\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Fizikten bilindi\u011fi gibi, etkile\u015fimlerin b\u00fct\u00fcn o \u00e7ok \u00e7e\u015fitlili\u011fi, d\u00f6rt esas tipin uyumuna indirgenebilir: gravitasyon, elektromanyetik ve de zay\u0131f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc (ki onlar atom-alt\u0131 d\u00fczeyde mevcut). Gravitasyon hari\u00e7, her etkile\u015fime, bu etkile\u015fimin en k\u00fc\u00e7\u00fck porsiyonu olarak ele al\u0131nabilen bir par\u00e7ac\u0131k tekab\u00fcl eder \u2013 foton\u2019lar (elektromanyetik), gluon\u2019lar (g\u00fc\u00e7l\u00fc) ve ayarlay\u0131c\u0131 bozon\u2019lar (zay\u0131f).<\/p>\n Pozitif elektrik y\u00fck\u00fc, negatif elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00e7eker ve pozitif y\u00fck\u00fc iter. ES\u2019ler, di\u011fer ES\u2019leri \u201c\u00e7eker\u201d. ES\u2019ler, ND\u2019leri \u201citer\u201d. ND\u2019ler, di\u011fer ND\u2019leri \u201c\u00e7eker\u201d ve ES\u2019leri \u201citerler\u201d. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, biz, psi\u015fik prosesleri tasvir etmek i\u00e7in etkile\u015fimler dilini pekala kullanabiliriz.<\/p>\n <\/p>\n \u0130nsan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 olgusuna d\u00f6nelim. Bu, asl\u0131nda s\u00f6ylersek, kavran\u0131lmaz bir olgudur, ve ancak al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fundan dolay\u0131 bu kavran\u0131lmazl\u0131k belirsizle\u015ftirilmekte, d\u0131\u015flanmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131, genellikle, iki temsil tarz\u0131 vard\u0131r: animistik (insan \u2013 bu, ceset ile y\u00fckl\u00fc bir ruhtur) ve materyalist (ruh ve beden \u2013 maddenin farkl\u0131 d\u00fczeyleridir). Animistik yakla\u015f\u0131m her anlamda perspektifsizdir, \u00f6nemlisi de \u2013 ES\u2019lerin \u015f\u00fcphesiz bedene etki yapt\u0131klar\u0131ndan ibaret olan yukar\u0131da tasvir edilen g\u00f6zlemlere ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmektedir. Psi\u015fik d\u00fcnyas\u0131n\u0131n fizik d\u00fcnyas\u0131na etki yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 insanlar daha \u00f6nceleri de farkediyordu \u2013 daha huzurlu insanlar daha uzun ya\u015far ve onlar\u0131n bedenleri de daha sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r ve, umutsuzluk i\u00e7inde pes etmeyen, optimizm ile hayatta kalmak i\u00e7in m\u00fccadele eden insanlar\u0131n \u015fifas\u0131z hastal\u0131klardan mucizevi iyile\u015fme olgular\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015fti. Fakat b\u00f6yle g\u00f6zlemler, insanlar\u0131n da hemen hemen birbirlerinden farkl\u0131 olmad\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131, hi\u00e7bir zaman pek bariz de\u011fildi \u2013 ki, insanlar\u0131n hepsi aptall\u0131\u011f\u0131n duman\u0131nda, ND ve NF\u2019lerin zehirinde y\u00fczer. ES\u2019leri geli\u015ftirme tecr\u00fcbesi, i\u015faret edilen g\u00f6zlemleri \u00f6zellikle \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez yapar \u2013 psi\u015fik d\u00fcnyas\u0131, gayet belirgin bir \u015fekilde fizik d\u00fcnyas\u0131n\u0131 etkiler. Ama ceset, asl\u0131nda, \u201ccanl\u0131 beden\u201dden belirgin bir \u015fekilde ayr\u0131l\u0131r, onun i\u00e7in d\u00fcnyaya \u201cruhu\u201d ve \u201cmaddeyi\u201d a\u015f\u0131lmaz bir mesafe ile ay\u0131ran tamamen i\u00e7eriksiz bir dinsel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ne kadar uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olabildi\u011fi benim i\u00e7in \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. E\u011fer etkile\u015fim varsa, o, i\u015fte var olma olgusunun kendisiyle, bizim prensip olarak birbirinden farkl\u0131 olan \u015feyler ile de\u011fil, maddenin farkl\u0131 d\u00fczeyleri ile i\u015fimiz oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. E\u011fer ES\u2019ler bedene etki yap\u0131yorsa, hem de bu kadar bariz bir \u015fekilde, bu, asl\u0131nda, bizim farkl\u0131 d\u00fczeyde, farkl\u0131 nitelikte bir madde ile i\u015fimiz oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Psi\u015fik d\u00fcnyas\u0131 maddidir \u2013 bu a\u015fikard\u0131r. Fakat buradan bizim \u201cruhsal itiler\u201d yerine form\u00fcller ile tasvir edilen \u00e7arklar\u0131n so\u011fuk d\u00fcnyas\u0131na sahip oldu\u011fumuz \u00e7\u0131kmaz \u2013 indirgemecili\u011fin ezeli deh\u015feti, hayata aptall\u0131k ile \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Benim ya\u015fad\u0131klar\u0131m \u2013 duygular, fikirler, ES\u2019ler \u2013 benim ya\u015fad\u0131klar\u0131m olarak kalmaktad\u0131r, meydana gelenleri nas\u0131l a\u00e7\u0131klasak da. Bundan da fazlas\u0131 \u2013 psi\u015fik ve fizik aras\u0131ndaki kopmaz ba\u011f bize simetrik olarak maddenin \u201cruhsal\u201d oldu\u011funu, yani her t\u00fcrl\u00fc seviyede maddenin kavramaya sahip oldu\u011funu, belirli bir \u015fekilde iddia etmek imkan\u0131n\u0131 verir. \u00c7a\u011fda\u015f insana \u00f6zg\u00fc olan belirli bir kavrama, bilinen \u00f6zellikleri ile \u2013 derinin, kaslar\u0131n, kemiklerin, kan\u0131n v.s.\u2019nin \u00f6zellikleri ile \u2013 insan\u0131n belirli bedenine uygun d\u00fc\u015fer. \u00c7a\u011fda\u015f hayvana \u00f6zg\u00fc olan belirli bir kavrama da gene hayvan\u0131n belirli bedenine uygun d\u00fc\u015fer ve, bedenlerimizin son derece benzer, hemen hemen identik \u00f6zelliklere sahip olduklar\u0131n\u0131 belirtmek gerekir ve bu olguyu insan\u0131n hayvanlardan t\u00fcremesi, evrimi teorisi lehine g\u00f6t\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr \u2013 insan, hayvan d\u00fcnyas\u0131ndan o kadar yak\u0131n bir zamanda ayr\u0131ld\u0131 ki, bizi hala hem beden yap\u0131m\u0131z\u0131n ortakl\u0131\u011f\u0131, hem de \u2013 bir\u00e7ok durumlarda \u2013 hatta birbirimize kar\u015f\u0131 sempatinin meydana gelmesinin kolayl\u0131\u011f\u0131 ba\u011flar. Hayvanlar\u0131n kavrayan ve duyan (ki bu hemen hemen ayn\u0131 \u015feydir) varl\u0131klar oldu\u011fu \u015fimdi hemen hemen herkese a\u015fikard\u0131r. B\u00f6ceklerin belirli bir bilinci onlar\u0131n belirli bedenlerine uygun d\u00fc\u015fer ve ayn\u0131s\u0131n\u0131 bitkiler hakk\u0131nda da s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr \u2013 ve, buna da az \u00e7ok kolay al\u0131\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ve zaman\u0131m\u0131zda bitkilere duyan ve kavrayan varl\u0131klar olarak bakan insanlar vard\u0131r, ki bunun bir tak\u0131m dolayl\u0131 kan\u0131tlar\u0131 mevcuttur (mesela, bitkinin b\u00fcy\u00fcme ve meyve verme h\u0131z\u0131n\u0131n ona \u00e7al\u0131nan m\u00fczi\u011fe net olarak ba\u011fl\u0131 olmas\u0131). Daha y\u00fcz y\u0131l \u00f6ncesinde bitkilerin bilin\u00e7lili\u011fi hipotezini kimse ciddi olarak kabul edemezdi ve aynen \u00f6yle de \u015fimdi ta\u015flar\u0131n, da\u011flar\u0131n, r\u00fczgar\u0131n, denizin, bizimkinden \u00e7ok ayr\u0131 olan bir bilin\u00e7 ve sezi\u015f tipi ile olsa dahi, ancak gene de kavrayan, duyan varl\u0131klar oldu\u011fu hipotezini az kimse ciddi olarak kabul edebilir. Ve gene de, bu ne kadar inan\u0131lmaz gelse de \u2013 \u201ckavrayan deniz\u201d, \u201cduyan da\u011f\u201d \u2013 insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 olgusunun kendisi ve de \u201cpsi\u015fik\u201din \u201cfiziksel beden\u201de etki etmesinin tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez olgusu, ta\u015flar\u0131n da duydu\u011funu, r\u00fczgar\u0131n da kavrad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlar, ki bizim fiziksel bedenimiz sonu\u00e7ta minerallerden olu\u015fmaktad\u0131r, bizim fizyolojimiz ise \u2013 s\u0131rf kimyasal reaksiyonlar\u0131n art arda gelmesidir, b\u00f6ylece bizim \u201cpsi\u015fik\u201dimiz kimyasal reaksiyonlara etki eder, kimya ise \u2013 fizi\u011fin bir dal\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir, zira kimyasal proseslere s\u0131rf fiziksel objeler \u2013 molek\u00fcller, atomlar \u2013 kat\u0131l\u0131r.<\/p>\n Buradan, do\u011fal olarak, basit bir soru meydana gelmektedir \u2013 e\u011fer hepimiz \u015fu ya da bu derecede kavrayan varl\u0131klar isek, o halde bizim kom\u00fcnikasyon y\u00f6ntemimiz m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n kendi nesnel ve psi\u015fik faaliyetlerimizde kullanabilece\u011fimiz bilin\u00e7li, konstr\u00fcktif yorumu m\u00fcmk\u00fcn olan bir kom\u00fcnikasyon y\u00f6ntemi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Bu, e\u011fer m\u00fcmk\u00fcn ise de, ancak \u00e7e\u015fitli \u201cparanormal olaylar\u201d\u0131n \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n gitmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 yol ile de\u011fildir, her hal\u00fckarda \u2013 aritmometre (hesap makinesi \u2013 Terc. notu) ve spektrometre kullanma yoluyla de\u011fildir. \u0130\u015fte bizim, asl\u0131nda, sahip oldu\u011fumuz bir yol ile \u2013 kendi kendini bu kadar farkl\u0131 d\u00fczeydeki maddeler aras\u0131nda haz\u0131r bir rab\u0131ta unsuru olarak kullanma yolu iledir. Onun i\u00e7in gelece\u011fin fizik\u00e7i-psikolo\u011fu \u015fu an i\u00e7in olduk\u00e7a ger\u00e7ekd\u0131\u015f\u0131 olan bir sima te\u015fkil eder \u2013 onun kendisi, hem alg\u0131lay\u0131c\u0131 bir ayg\u0131t, hem de elde edilen verilerin yorumcusudur. Hesaplamalar ile u\u011fra\u015farak, o, ES\u2019leri ya\u015fama kesintisizli\u011fini, onlar\u0131n gerekli yo\u011funlu\u011funu, derinli\u011fini, her\u015feyi kapsam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve manyetikli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmeyi kontrol eder, paralel olarak da g\u00f6zlemleri kaydeder ve rakamlar\u0131 al\u0131r.<\/p>\n Buradan, tabii ki, psi\u015fik ve fizik d\u00fcnyas\u0131n\u0131 tek bir dilde tasvir etmek imkan\u0131n mevcut<\/p>\n oldu\u011fu \u00e7\u0131kar. Bizim \u201cpsi\u015fik d\u00fcnya\u201d ve \u201cfizik d\u00fcnya\u201d olarak ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z madde \u00e7e\u015fitlerini birle\u015ftiren genelin \u00fcst\u00fcnde bir madde teorisini olu\u015fturmak. \u201cFizik\u00e7iler\u201d ve \u201clirikler\u201d aras\u0131nda, sadece teorik de\u011fil, fakat tam tam\u0131na pratik bir k\u00f6pr\u00fcy\u00fc atmak. Birle\u015ftirmekten \u00e7oktand\u0131r umudunu kestikleri \u015feyleri birle\u015ftirmek. Fizik kanunlar\u0131n\u0131 \u201c\u015fuurun seyahatleri\u201d sonucunda bulmak. Psi\u015fik kanunlar\u0131n\u0131 denklemler yard\u0131m\u0131yla bulmak. \u201cAyg\u0131tlar\u201d ile de\u011fil, \u201cduygular\u201d ile seyahat etmek. Uzak galaksilere Mars gezginlerini yollamak yerine orada \u201cpsi\u015fik bedenin i\u00e7inde\u201d ya da \u201cd\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f (transforme olmu\u015f \u2013 Terc. notu) bir fiziksel bedenin i\u00e7inde\u201d (ki bu da hemen hemen ayn\u0131 anlama gelir) seyahat etmek, \u201cinmek\u201d ve onlar\u0131 incelemek.<\/p>\n Madde hakk\u0131ndaki tasavvurlar yeniden k\u00f6kl\u00fc, devrimci bir \u015fekilde de\u011fi\u015fir (Kavrayan bir madde?? Hisseden bir atom??? Sa\u00e7ma!), ama fizik\u00e7iler buna al\u0131\u015f\u0131kt\u0131r. Bu, tam olarak b\u00fcsb\u00fct\u00fcn sa\u00e7ma gibi gelir, fakat hipotezin esass\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 de\u011fil, \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131n son derece al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r. \u201cTam bir sa\u00e7ma\u201d \u2013 bu, kendi zaman\u0131nda hem uzam\u0131n e\u011frilmeleriyle izafiyet teorisini, hem t\u00fcnel efektleri ve, kat\u0131 par\u00e7ac\u0131klar yerine, olas\u0131l\u0131klar\u0131n kesafetleriyle kuantum mekani\u011fini, hem d\u00fcnyan\u0131n, \u201cba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 y\u00fcr\u00fcmek\u201d zorunlu\u011fu ve \u201cd\u00f6k\u00fclmeyen denizler\u201d ile, yuvarlak olu\u015fu hipotezini, hem uzam\u0131n k\u0131vr\u0131mlar\u0131nda k\u0131vr\u0131lm\u0131\u015f bulunan \u00e7ok say\u0131daki boyutlar\u0131 ile s\u00fcpersicim kuram\u0131n\u0131, hem de s\u00fcpersicim kuram\u0131n\u0131n i\u00e7inden t\u00fcreyen art\u0131k b\u00fcsb\u00fct\u00fcn akla hayale gelmez \u201cm-teorisi\u201dni de niteledikleri bir s\u0131fatt\u0131r. En iyisi, esinli sezgiler d\u00fcnyas\u0131na seyahatin devam etmesinin nelere getirece\u011fine bakal\u0131m. Daha iyisi de \u2013 buna i\u015ftirak edelim, ki herkes ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olabilir \u2013 ne milyarlarca dolar maliyetindeki h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131lara, ne binlerce elemanl\u0131 enstit\u00fclere, ne de hatta t\u00fcpleri ve mikroskoplar\u0131 ile k\u00fc\u00e7\u00fck bir laboratuvara dahi l\u00fczum yoktur. \u0130nsan\u0131n kendisi \u2013 hem ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in e\u015fsiz bir ayg\u0131t, hem ara\u015ft\u0131rman\u0131n objesi, hem de ara\u015ft\u0131rman\u0131n s\u00fcbjesidir. \u0130nsan\u0131n kendisi \u2013 ayn\u0131 zamanda hem \u201cseyahat\u201d, hem de \u201cseyahat eden\u201ddir. Sald\u0131rgan ve aptal bir bilim adam\u0131n\u0131n aletler ba\u015f\u0131nda oturdu\u011fu, ke\u015fifler yapt\u0131\u011f\u0131 ve bunun yan\u0131s\u0131ra hastal\u0131klardan canl\u0131 canl\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc bir durum ge\u00e7mi\u015fte kal\u0131r, prensip olarak imkans\u0131z olur. Gelece\u011fin bilim adam\u0131, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n s\u00fcrecinde kendisi evrimle\u015fir ve onun evriminin boyutlar\u0131n\u0131, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n boyutlar\u0131 s\u0131n\u0131rlar. \u201c\u0130kinci tabiat\u201d\u0131n tahakk\u00fcm\u00fc ve bununla ilgili olan dehetli sonu\u00e7lar \u2013 gezegenin boka batmas\u0131, insan\u0131n psi\u015fik ve fiziksel yozla\u015fmaya ve teknolojilerden tam ba\u011f\u0131ml\u0131 olmaya mahk\u00fcm olu\u015fu \u2013 b\u00fct\u00fcn bunlar yava\u015f yava\u015f arka plana \u00e7ekilmeye ba\u015flar, kabuslu bir r\u00fcya gibi.<\/p>\n <\/p>\n 07-02-03) <\/strong>Gelecek \u015f\u00fcphesiz gelecektir. Ve o, \u015f\u00fcphesiz, \u201c\u015fimdi\u201dye benzemez. Onun nas\u0131l olaca\u011f\u0131 hakk\u0131nda tart\u0131\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn, fakat onun \u015fimdiki zamandan \u00e7ok, ama \u00e7ok farkl\u0131 olaca\u011f\u0131na bir kimsenin itiraz edece\u011fi \u015f\u00fcphelidir. De\u011fi\u015fmelerin tempolar\u0131 artmaktad\u0131r. Kitaplar\u0131 al\u0131n, okuyun \u2013 y\u00fcz y\u0131l \u00f6ncesinde insanlar nas\u0131l ya\u015f\u0131yordu, onlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 duymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, o zaman\u0131n d\u00fcnyas\u0131 hakk\u0131ndaki telakkilerle dolun. \u015eimdiki zaman ile fark \u2013 muazzam, tasvir edilemez, hi\u00e7bir kelime, imaj veya rakam ile ifade edilemezdir. Hayat tarz\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fme tempolar\u0131 o kadar b\u00fcy\u00fck oldu ki, \u00f6nceki devirler bize hareketsiz kalm\u0131\u015f gibi geliyor! \u201cOndokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u201d kavram\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f insan\u0131n kafas\u0131nda durgun, zar zor k\u0131m\u0131ldayan bir \u015fey ile \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r, \u201chi\u00e7bir \u015fey meydana gelmiyor\u201d, belki on y\u0131lda bir, az bir \u015feyler biraz de\u011fi\u015fiyordu… Oysa, o zaman\u0131 hat\u0131rlayan biri, tasdik eder ki \u2013 \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131 19. y\u00fczy\u0131ldaki hayat\u0131 delice bir yar\u0131\u015f olarak alg\u0131l\u0131yordu (ben, \u201cbat\u0131 d\u00fcnyas\u0131\u201d hakk\u0131nda s\u00f6yl\u00fcyorum)! Bilimlerdeki bulu\u015flar\u0131n, teknolojilerdeki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin sonsuz bir seli, hayat\u0131n \u00e7\u0131lg\u0131n temposu, bilgilerin hazmedilemeyen ak\u0131m\u0131, toplumun en ufak \u015feye kadar b\u00fct\u00fcn hayat\u0131n\u0131 tan\u0131nmayacak derecede de\u011fi\u015ftiren sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler y\u0131\u011f\u0131n\u0131. Mutlak bir dolup ta\u015fma duygusu vard\u0131, \u201cbundan ileriye ko\u015facak yer art\u0131k yoktur\u201d. Ve, \u015f\u00fcphesiz, Avrupa\u2019da ond\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131l bizim \u00e7a\u011fda\u015f\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan homojen bir kara leke olarak alg\u0131lan\u0131r \u2013 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn kesinlikle \u201chi\u00e7bir \u015fey meydana gelmiyor\u201d, \u201ckaranl\u0131k bir orta\u00e7a\u011f\u201d, sava\u015f\u0131yorlard\u0131 i\u015fte, ate\u015flerle g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc isletiyorlard\u0131 (sobalar ancak y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda icat edilmi\u015fti), k\u0131l\u0131\u00e7 sall\u0131yorlard\u0131 (barut en erken, ilkel \u015fekliyle y\u00fczy\u0131l\u0131n ancak ikinci yar\u0131s\u0131nda yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131), yemek pi\u015firip yiyorlard\u0131 i\u015fte. Sanki yar\u0131 uykulu bir halde do\u011fup \u00f6l\u00fcyorlard\u0131. Fakat, o zamanki hayat\u0131 hat\u0131rlayanlar, tasdik eder ki \u2013 insanlar kendi y\u00fczy\u0131l\u0131n\u0131… \u00e7\u0131lg\u0131n bir zaman olarak alg\u0131l\u0131yorlard\u0131! Teknolojilerin delice yar\u0131\u015f\u0131 (!! \u2013 evet evet, \u015fu anda bize ilkel, \u00e7oktan unutulmu\u015f ve gereksiz oldu\u011fundan \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011fe at\u0131lm\u0131\u015f gibi gelen \u015feyler, o zamanda aktif bir \u015fekilde icat ediliyordu) \u2013 insanlar, teknolojilerin de\u011fi\u015fmesi pe\u015finden yeti\u015femiyordu! Dah d\u00fcn ge\u00e7ilmez bir orman\u0131n durdu\u011fu yerde, bug\u00fcn art\u0131k bir \u015fehir meydana geldi, yeni ekonomik ili\u015fkiler, yeni sosyal ili\u015fkiler, yeni fikirler, yeni ama\u00e7lar \u2013 her\u015fey duygulara bast\u0131r\u0131r, her\u015fey zapteder. \u201cOnd\u00f6d\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131l \u2013 teknolojilerin ta\u015fk\u0131n geli\u015fmesinin, sosyal ve ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin y\u00fczy\u0131l\u0131\u201d c\u00fcmlesi, herhalde, kula\u011fa tuhaf gelir, de\u011fil mi? Tuhaft\u0131r, ama bu bir ger\u00e7ektir, \u00e7a\u011fda\u015f bilim, zaman\u0131m\u0131za ula\u015fm\u0131\u015f artefaktlar\u0131n \u00e7ok az oldu\u011fundan dolay\u0131, bu ger\u00e7e\u011fi hen\u00fcz kabul etmese de.<\/p>\n Ve gene de, farkl\u0131 devirlerin insanlar\u0131n\u0131n hayat tarzlar\u0131ndaki muazzam fark\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za ra\u011fmen, bizim \u00e7a\u011fda\u015f hayat tarz\u0131m\u0131z nihai, ebedi, sars\u0131lmaz, do\u011fru, iyi v.s. gibi gelir. Fakat b\u00f6yle olmayacakt\u0131r. Art\u0131k 10 y\u0131l sonra hayat \u00e7ok de\u011fi\u015fir, 20 y\u0131l sonra ise hemen hemen tan\u0131nmayacak \u015fekilde, 50 y\u0131l sonra ise \u2013 kesinlikle tan\u0131nmayacak \u015fekilde de\u011fi\u015fir. Sen art\u0131k olmazs\u0131n \u2013 sen \u00f6l\u00fcrs\u00fcn. Sen olmazs\u0131n. Biz bilmiyoruz, biz anlayam\u0131yoruz, tasavvur edemiyoruz \u2013 bu nas\u0131l olur \u2013 \u201cben olmayaca\u011f\u0131m\u201d? Ama, i\u015fte, olmayaca\u011f\u0131m, art\u0131k \u00f6lm\u00fc\u015f olanlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 gibi. Reenkarnasyon teorisi zay\u0131f bir teselli verir \u2013 bunu, \u00e7ok kuvvetli bir \u015fekilde hastaland\u0131\u011f\u0131nda farkedebilrisin: \u201csen merak etme i\u015fte, bir sonraki hayatta ba\u015fka bir surete ge\u00e7ersin\u201d gibisinden tembihler, bir alay gibi gelir ve sadece pani\u011fi ve h\u00fczn\u00fc art\u0131r\u0131rlar. Ya\u015famak \u00e7ok istenir. Ki gelecekte hayat \u015f\u00fcphesiz ba\u015fka olur \u2013 daha enteresan, daha dolu. \u0130\u015fte \u015fimdi, mesela, herkes \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. G\u00fcnde sekiz saat art\u0131 iki-d\u00f6rt saat yolda ge\u00e7er. Ve de\u011fi\u015fmez, ebedi gibi gelir. Fakat b\u00f6yle her zaman de\u011fildi. Daha y\u00fcz y\u0131l \u00f6ncesinde (baz\u0131 yerlerde de \u015fu anda) insanlar, sekiz saat saat de\u011fil, \u015fafaktan karanl\u0131k bas\u0131ncaya kadar \u2013 12, 14 saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ve onlara da bu de\u011fi\u015fmeyecek gibi geliyordu. Ama, b\u00f6yle ya\u015fanamayaca\u011f\u0131, bunun, hayat de\u011fil, bir angarya oldu\u011fu \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130nsanlar ise ya\u015famak, zevk almak ister \u2013 ve, bu zevklerin ne kadar daha \u00e7ok say\u0131s\u0131 \u00f6\u011freniliyorsa ve ula\u015f\u0131labilir oluyorsa, onlar o kadar daha \u00e7ok say\u0131da isteniliyor. Ve \u015fimdi art\u0131k insanlar sekizer saat \u00e7al\u0131\u015fmak istemiyor \u2013 onlar ya\u015famak istiyor! Avrupa\u2019n\u0131n ekonomisi ciddi bir gerileme ya\u015famaktad\u0131r ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz gerilemeye devam edecektir \u2013 Avrupa\u2019n\u0131n insanlar\u0131 k\u00f6le gibi \u00e7al\u0131\u015fmaktan, i\u015flerinde yanmaktan yoruldular. Onlar daha y\u00fcksek bir maa\u015f, daha k\u0131sa bir \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fc ve daha uzun bir tatil isterler. Hem i\u015flerinde de onlar daha az \u00e7al\u0131\u015fmak, dinlenme odalar\u0131nda ise daha fazla dinlenmek ister. Rusya\u2019da, \u00c7in\u2019de, Hindistan\u2019da, Brezilya\u2019da, Malezya\u2019da, Arjantin\u2019de ya\u015fayan insanlar bunu hen\u00fcz anlayamazlar \u2013 onlar\u0131n iyi bir evleri, \u00e7ama\u015f\u0131r y\u0131kama makineleri ve televizyonlar\u0131 yoktur, bir\u00e7oklara ise yemek bile yetmiyor \u2013 \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fcn k\u0131salt\u0131lmas\u0131 hakk\u0131nda b\u00f6yle durumda konu\u015fulur mu? Sabahtan ak\u015fama kadar \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ve onlar\u0131n \u00fclkelerinin ekonomisi b\u00fcy\u00fcyor ve Avrupa\u2019n\u0131nkinden on kat daha h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyecektir. Ve Avrupa, medeniyetin arka avlusuna ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00e7ekilecektir. O \u015fimdi de art\u0131k oradad\u0131r, asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, ve onun ekonomisi hi\u00e7 de b\u00fcy\u00fcm\u00fcyor. Siz, \u0130spanya veya Portekiz\u2019de \u0130nternet\u2019in yay\u0131lma derecesini biliyor musunuz? Rusya\u2019n\u0131n bir k\u00f6y mektebinin seviyesinde. Hollanda\u2019da rekabet seviyesini biliyor musunuz? Orada rekabet yoktur \u2013 orada onu yasal seviyede bast\u0131r\u0131rlar \u2013 rekabet niye? O, memnunlu\u011fu ya\u015famaya mani olur: senin pazarda k\u00fc\u00e7\u00fck bir d\u00fckkan\u0131n var ve orada bunun gibi ikinci bir ma\u011fazay\u0131 a\u00e7maya izin vermezler. Her\u015fey huzurludur. Avrupa, ekononminin arka avlusuna h\u0131zla \u00e7ekilir, \u00e7ama\u015f\u0131r makinelerini doyas\u0131ya sat\u0131n alamam\u0131\u015f, dayas\u0131ya yemek yememi\u015f olanlar ise, 50-100 y\u0131l i\u00e7inde sat\u0131n al\u0131r ve doyar. Ve pe\u015finden giderler \u2013 yeter \u00e7al\u0131\u015fmak, bir \u015feyi ba\u015fka ayn\u0131 bir \u015fey ile de\u011fi\u015ftirmek \u2013 bir arabay\u0131 hemen hemen ayn\u0131 olan ba\u015fka bir araba ile de\u011fi\u015ftirmek yeter. B\u00fct\u00fcn bunlar, hayat\u0131ma de\u011fmez! Benim bir arabam var, o beni 10 y\u0131ld\u0131r ta\u015f\u0131yor ve daha o kadar da ta\u015f\u0131r. Kom\u015fum ise yeni modelini sat\u0131n alm\u0131\u015f! \u201c\u015euna bak \u2013 ke\u015fke ben de \u00f6yle yapsayd\u0131m\u201d \u2013 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr \u00e7a\u011fda\u015f Rusya vatanda\u015f\u0131. \u201cAptal! Hayat\u0131n\u0131 tenekeleri de\u011fi\u015ftirmekle harcamak!\u201d \u2013 b\u00f6yle o art\u0131k 20-30 y\u0131l sonra d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Ve ne ile biter? Ben d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ki, bu, insanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmaya harcad\u0131klar\u0131 zaman\u0131 \u015fu anda ger\u00e7ekle\u015ftirilemez ve g\u00fcl\u00fcn\u00e7 gibi gelen bir asgariye \u2013 diyelim ki, haftada \u00fc\u00e7 defa iki\u015fer saat \u2013 indirmeleriyle biter. Ve tatil \u2013 4 ay. Bir\u00e7ok insanlar da \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tamamen b\u0131rak\u0131r \u2013 hayat\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ile ula\u015facaklar\u0131 kalitesinin artmas\u0131, kendi HAYATININ zaman\u0131n\u0131n kayb\u0131na de\u011fmez. Ve, bilmem ni\u00e7in g\u00fcnde 4 saat bir kirpi gibi \u00e7al\u0131\u015fan bir i\u015fkolik, kendisinin \u00e7al\u0131\u015fmayan on akrabas\u0131na ve metreslerine kabul edilebilir bir hayat seviyesini sa\u011flamaya muktedir olur. Ve ben herkese teklif ediyorum \u2013 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tamamen b\u0131rakmak ya da minimum \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in gayret sarfedin. Eskilerinin yerine sat\u0131n al\u0131nan b\u00fct\u00fcn o yeni tenekeler, senin hayat\u0131na de\u011fmez. \u00c7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rakmak amac\u0131n\u0131 kendi \u00f6n\u00fcnde H\u0130\u00c7K\u0130MSE koymuyor zaten \u2013 bu amaca ula\u015fmad\u0131klar\u0131nda da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fey var m\u0131? Toplumumuzda yeni tenekelrin \u00fcst\u00fcn de\u011feri egemendir \u2013 ve bu, tabii ki, ruh\u00ee yoksulluktan dolay\u0131d\u0131r. Senin psi\u015fik hayat\u0131n ne kadar daha k\u0131t olursa, o kadar daha \u00e7ok sen aleladeli\u011fi yeni bir teneke ile t\u0131kamak istersin. Tersine \u00e7evrilebilen bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc.<\/p>\n Olduk\u00e7a yak\u0131n bir gelecekte insanlar \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rak\u0131r ve hayattan maksimum zevk almaya \u00e7al\u0131\u015facaklar. Sen ise olmayacaks\u0131n. Onlar ise ya\u015fayacak, zevk alacak, bir y\u0131\u011f\u0131n yeni izlenimler edinecek, enteresan bir\u015feyler \u00f6\u011frenecek, seyahat edecek, okuyacak, yazacak, inceleyecek, ara\u015ft\u0131racak, sevi\u015fecek, kendi zek\u00e2s\u0131n\u0131, bedenini geli\u015ftirecek, hayata sevinecekler. Sen ise \u2013 olmayacaks\u0131n. Sen, sadece, tam bir salak gibi, ND\u2019siz ya\u015fanamayaca\u011f\u0131na, insanlar\u0131n her zaman b\u00f6yle \u0131zt\u0131rap \u00e7ekeceklerine, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc hem olmayaca\u011f\u0131na, hem de imkans\u0131z oldu\u011funa karar verdi\u011fin i\u00e7in, olmayacaks\u0131n. Mefhumsuz ya\u015fanamayaca\u011f\u0131na karar verdi\u011fin i\u00e7in. Sevin\u00e7li arzular\u0131n delice bir heves oldu\u011funa ve gene de imkans\u0131z oldu\u011funa. Art\u0131k ge\u00e7 oldu\u011funa ya da hen\u00fcz erken oldu\u011funa. Sen \u2013 bir salaks\u0131n, onun i\u00e7in sen olmayacaks\u0131n. Sen, bir te\u015febb\u00fcs bile yapmayacaks\u0131n. Sen, daha samimi olmay\u0131, kederlenmeleri ve ND\u2019leri gidermeye ba\u015flamay\u0131, sa\u2019lar\u0131 aramay\u0131 ve ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi denemeyeceksin bile. Sen, iade edilmi\u015f bir bor\u00e7 duygusuyla, \u00f6nemli bir eda ile ve canl\u0131 her\u015feyin \u00fcst\u00fcne bir balta ile sald\u0131rarak, aptall\u0131k ve ND\u2019ler i\u00e7inde canl\u0131 canl\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcyeceksin.<\/p>\n Fakat her\u015feyi de\u011fi\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn \u2013 ve hemen \u015fimdi ba\u015flamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Direkt \u015fimdi sen, ormanda ko\u015fan kep\u00e7ekulakl\u0131 bir k\u00f6pe\u011fi hat\u0131rlay\u0131p ona kar\u015f\u0131 bir sempati ya\u015fayabilirsin. Ve bu, \u201cES\u2019leri do\u011furma\u201d olur. Ve bu ES, KA\u00c7INILMAZ, HER HAL\u00dcKARDA VE H\u0130\u00c7B\u0130R \u015eEYE BA\u011eLI OLMADAN, senin bedenine etki eder \u2013 ve sen art\u0131k biliyorsun \u2013 bu etkinin nas\u0131l oldu\u011funu \u2013 ya\u015flanman\u0131n yava\u015flamas\u0131, ta gen\u00e7le\u015fmenin ba\u015flamas\u0131na kadar, hastal\u0131klar\u0131n sona ermesi, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede ho\u015f hisler ile dolu olma. Bu ES, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz, yeni ke\u015fiflere ad\u0131m atar \u2013 ka\u011f\u0131tta de\u011fil, direkt \u201csenin \u00fczerinde\u201d \u2013 bu, senin hayat\u0131n\u0131n kendisinin de\u011fi\u015fmesi i\u00e7in bir ad\u0131m olur. Bir ad\u0131m az, tabii ki. Fakat sen kendin daha fazlas\u0131n\u0131 istersin, \u00e7\u00fcnk\u00fc ES\u2019leri ya\u015famak \u00c7OK HO\u015eTUR, ama\u00e7 ise gayretlere de\u011fer. Ve e\u011fer sen sonu\u00e7ta de\u011fi\u015fmelerin gerekli temposunu alamaz, ya\u015flan\u0131r ve \u00f6l\u00fcrsen, hayat\u0131n herkeste ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u201c\u00f6l\u00fcm\u201d\u00fcn de herkeste ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in \u00e7ok ciddi esaslar vard\u0131r. (Ki, zaman\u0131 geriye \u00e7evirmek i\u00e7in, ya\u015flanmay\u0131 ve aptalla\u015fmay\u0131 durdurmak i\u00e7in ne kadar zaman gerekir \u2013 bu, b\u00fcy\u00fck bir sorudur. Bu, senin samimiyetine ve, tabii ki, sebat ve azmine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ve, hangi halde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na. E\u011fer kanserin var ve \u00fc\u00e7 ay sonra \u00f6leceksen \u2013 zaman\u0131n yeterli mi? Bende ispatlar yoktur \u2013 zamanla onlar ortaya \u00e7\u0131kar, b\u00f6yle bir halde DYP ile u\u011fra\u015fmaya ba\u015flayan insanlar bulundu\u011fu zaman, fakat bende, ya\u015flanma ve hastal\u0131klardan \u00f6lme s\u00fcrecini durdurmak ve geriye \u00e7evirmek i\u00e7in zaman\u0131n b\u00f6yle bir ki\u015fi i\u00e7in yeterli oldu\u011funa dair bir emin olma vard\u0131r). \u00d6l\u00fcm, \u00f6l\u00fcmden farkl\u0131d\u0131r. \u00d6l\u00fcm, teslim olmay\u0131 se\u00e7en bir\u00e7ok aptal insanlar\u0131n sand\u0131\u011f\u0131 gibi, kimseyi \u201cd\u00fczlemez\u201d. Fakat, aralar\u0131nda \u201c\u00f6l\u00fcm\u201d\u00fcn de bulundu\u011fu olaylar\u0131n cidii incelenmesi, senin i\u00e7in ancak incelemelerinin seni \u201cbilin\u00e7li r\u00fcyalar\u201d ve \u201cbedenin i\u00e7inden \u00e7\u0131kmalar\u201d gibi \u015f\u00fcphesiz var olan fenomenleri incelemeye getirdikten sonra, m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n Ve ne, b\u00f6yle, kenarda m\u0131 kalacaks\u0131n? DYP\u2019yi pratik eden bu ahmaklara \u201cinad\u0131na\u201d gurur i\u00e7inde hastal\u0131klar ve ya\u015fl\u0131l\u0131ktan m\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcyeceksin? Bense \u2013 hay\u0131r. Ben denemeye se\u00e7iyorum, hem ES\u2019ler i\u00e7indeki ve onlara ula\u015fma ve inceleme gayretlerinin i\u00e7indeki hayat, aptall\u0131k, samimiyetsizlik ve ND\u2019lerin i\u00e7inde \u00e7\u00fcr\u00fcmekten \u00e7ok daha g\u00fczel ve enteresand\u0131r. Hem bu, enteresan bir k\u00fc\u00e7\u00fck ama\u00e7, de\u011fil mi? Ya\u015flanma s\u00fcrecini en az\u0131ndan bir s\u00fcre i\u00e7in durduracak derecede ES ya\u015famaya ula\u015fmak. Tasavvur ediyor musun \u2013 sonucu farketti\u011finde, nas\u0131l bir co\u015fkuyu ya\u015fars\u0131n? Genel olarak her\u015feyin nas\u0131l de\u011fi\u015fece\u011fini? \u00d6zellikle, sekiz saatli bir \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fc art\u0131 yol art\u0131… yan\u0131nda NF ve ND\u2019ler i\u00e7inde ya\u015fanm\u0131\u015f bir senenin, kendi incelemelerinden ba\u015fka bir \u015feye oyalanmadan, hatta aral\u0131ks\u0131z\u00a0 bile olmayan, s\u0131ra ile de\u011fi\u015fen ES\u2019ler i\u00e7inde ya\u015fanm\u0131\u015f bir haftaya bile e\u015fit olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesaba katarsak. Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131n maddi bir baz\u0131 da vard\u0131r. Ben, ND ya\u015fay\u0131p s\u0131radan bir insan gibi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnlerde bazen g\u00fcnl\u00fck tutyordum. B\u00f6yle bir hayat\u0131n yar\u0131m y\u0131l\u0131 i\u00e7inde yapt\u0131\u011f\u0131m ke\u015fifleri (kendim, hayat tarz\u0131m ile ilgili bir tak\u0131m \u00f6nemli a\u00e7\u0131kl\u0131klar, yeni alg\u0131lar, yeni sevin\u00e7li arzular v.s.) yazd\u0131m ve, bunun, bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 uygulama esnas\u0131nda bir-iki g\u00fcnde, en fazla bir haftada yapt\u0131\u011f\u0131m ke\u015fiflerin say\u0131s\u0131na e\u015fit oldu\u011fu \u00e7\u0131kt\u0131. Ve sen kenarda m\u0131 kalacaks\u0131n? Kendi \u201cg\u00f6revlerine\u201d (ki % 99\u2019u uydurmad\u0131r, aptall\u0131k, feci tamamlamalar ve al\u0131\u015fkanl\u0131k ile do\u011furulmu\u015ftur), di\u011fer insanlar\u0131n (ki onlar % 99 durumda senin hayat\u0131na asla hi\u00e7bir etkiyi yapmaz) negatif tav\u0131rlar\u0131 \u00f6n\u00fcndeki korkular\u0131na, yeni bir araba\/ev\/elektrikli s\u00fcp\u00fcrge\/\u00e7ocuk i\u00e7in kazanmak gibisinden \u00f6n\u00fcnde duran hedeflerine (ki % 99\u2019u, bir gereksinim ile de\u011fil, can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, aptall\u0131k, kendini unutup \u00f6lmek arzusuyla do\u011furulmu\u015ftur) mi d\u00f6neceksin? Yeniden, bir yabanc\u0131 gibi, sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n, kendine ac\u0131man\u0131n, i\u00e7 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n, apatinin seni yiyip bitirdiklerini bir ses \u00e7\u0131karmadan izleyecek misin? Onlara bir mazeret bulup bu zehirli duman\u0131n i\u00e7inde ya\u015famaya devam m\u0131 edeceksin? Mazeret bulmak zor de\u011fildir. Senin etraf\u0131nda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn o insanlar, bu mazeretlere fazlas\u0131yla sahiptir \u2013 onlara sor ve, neden ND\u2019siz ya\u015fanamayaca\u011f\u0131na, ND\u2019siz ya\u015famak gerekmedi\u011fine, iyi olmad\u0131\u011f\u0131na, m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na bir y\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131klama dinlersin. Ve bak \u2013 bu mazeretler \u2013 onlar\u0131n \u2013 hen\u00fcz gen\u00e7ken \u2013 art\u0131k ya\u015flanan, samimiyetsiz, uyu\u015fuk, yar\u0131 \u00f6l\u00fc, sald\u0131rgan, hayattan hi\u00e7bir zevk almayan insanlar olduklar\u0131nda bir \u015feyleri de\u011fi\u015ftirdi mi.<\/p>\n Sende art\u0131k \u015fu anda \u015fans vard\u0131r \u2013 bizim karanl\u0131k orta\u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda \u2013 gelece\u011fin insan\u0131 olmak.<\/p>\n <\/p>\n \u015eimdi ya\u015flanman\u0131n yava\u015flamas\u0131 efektine d\u00f6nelim. Tabii ki, onu, zaman\u0131n yava\u015flamas\u0131 ve giri\u015f kap\u0131s\u0131 ES \u00fczerinden bize a\u00e7\u0131lan \u201c\u00f6nd\u00fcnyalar\u201d\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla de\u011fil, birtak\u0131m fizyolojik devrelerin basit yava\u015flamas\u0131yla a\u00e7\u0131klamak her\u015feyden kolay. Fakat \u201cbir tak\u0131m fizyolojik devrenin basit yava\u015flamas\u0131\u201d c\u00fcmlesi, ancak fizyoloji kitab\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman a\u00e7\u0131p okumam\u0131\u015f birine inand\u0131r\u0131c\u0131 gelebilir. Herhangi, hatta en basit gibi gelen, bir fizyolojik devre, \u0130NANILMAZ DERECEDE karma\u015f\u0131kt\u0131r. Ak\u0131l almaz derecede karma\u015f\u0131kt\u0131r \u2013 o kadar ki, biz \u015fu anda onlardan hi\u00e7bir tanesini anlam\u0131yoruz. En basit bir prosesin yak\u0131n bak\u0131\u015fta \u00d6YLES\u0130NE karma\u015f\u0131k oldu\u011fu \u00e7\u0131k\u0131yor ki, onu tasvir etmek imkans\u0131zd\u0131r \u2013 sadece, en az\u0131ndan bir h\u00fccredeki herhangi bir prosesin incelenmesini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tasvir eden herhangi bir tezi a\u00e7. Bu prosesler ise organizmada O KADAR K\u0130, onlar\u0131n nicel tasviri i\u00e7in, prensip olarak kafaya yatmayan astronomik rakamlara ba\u015fvurmak gerekecektir. Fakat, b\u00fct\u00fcn bu say\u0131s\u0131z, sonsuz olarak kar\u0131\u015f\u0131k proseslerden daha \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131, daha karma\u015f\u0131k olan bir \u015fey daha var \u2013 o da, onlar\u0131n uyumlulu\u011fudur! \u0130\u015fte s\u0131r olan bir s\u0131rd\u0131r. Organizman\u0131n B\u00dcT\u00dcN d\u00fczeylerindeki proseslerin uyumlulu\u011funu seyrederken \u00e7enesi d\u00fc\u015fecek derecede bir hayreti ya\u015famayan bir fizyolog \u2013 fizyolog de\u011fildir. Ve, belki de daha b\u00fcy\u00fck bir daha m\u0131 var? Var! O, b\u00fct\u00fcn bu astronomik say\u0131da son derece karma\u015f\u0131k uyumlu reaksiyonlar\u0131n dengesinin bozulmas\u0131 halinde, onun \u2013 bu dengenin \u2013 genellikle zahmetsiz eski haline d\u00f6nmesinden ibarettir. Burada art\u0131k \u201c mucize\u201d kelimesi de uygun de\u011fildir \u2013 yoktur burada hi\u00e7bir kelime \u2013 sadece a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p sessiz sessiz otur. Ve i\u015fte b\u00fct\u00fcn bunlarda… \u201csadece\u201d bir\u015feyler yava\u015flar m\u0131? O halde bu \u201csadece\u201dnin ad\u0131 \u201chastal\u0131k\u201dt\u0131r. B\u00fcnye, e\u011fer bozulan denge yerine gelmezse, harap olmaya ba\u015flar. ES\u2019lerin etkisi alt\u0131nda insan\u0131n b\u00fcnyesi ise, harap olmamak bir yana, tersine \u2013 hastal\u0131kar yok olur, ya\u015flanma yava\u015flar, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k hemen hemen ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 olur, bedensel hisler \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede ho\u015f ve ES\u2019lerle rezonans edicidir. Onun i\u00e7in burada ancak proseslerin topyek\u00fcn, yekpare yava\u015flamas\u0131 hakk\u0131nda s\u00f6z edilebilir ve b\u00f6ylece zaman\u0131n yava\u015flamas\u0131 modeli burada son derece yerindedir.<\/p>\n Biz, e\u011fer bir ki\u015fi D\u00fcnya\u2019da oturarak bir senede 100 kitap okuyabilirse, ba\u015fka bir ki\u015finin, birinciye nispeten \u0131\u015f\u0131k-alt\u0131 h\u0131z\u0131yla hareket ederek, 10 kat daha fazla ya\u015fayabilece\u011fini biliriz, ama bu, maalesef, uzun ya\u015faman\u0131n s\u0131rr\u0131 de\u011fildir! Onun hayat\u0131n\u0131n dolulu\u011funun de\u011fi\u015fmeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr \u2013 o, mesela, gene de 100 kitap okur, \u00e7\u00fcnk\u00fc kitap okumay\u0131 sa\u011flayan fizyolojik prosesler ayn\u0131 miktarda yava\u015flar.<\/p>\n Biz biliriz ki \u2013 kendisiyle \u201cmadde\u201dyi ve \u201cpsi\u015fik\u201di birle\u015ftiren insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 olgusundan, insan\u0131n psi\u015fik hayat\u0131n\u0131n \u015f\u00fcphesiz madd\u00ee oldu\u011fu \u00e7\u0131kar. Ve buradan, maddenin bizim bildi\u011fimiz ba\u015fka \u015fekilleri gibi, psi\u015fik maddenin de zaman\u0131n genel r\u00f6lativist yava\u015flamas\u0131na maruz kalaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek m\u00fcmk\u00fcn. Ve, b\u00f6ylece, birinciye nispeten hareket eden ki\u015fi, ayn\u0131 y\u00fcz kitab\u0131 okuman\u0131n yan\u0131nda, onlar\u0131n i\u00e7eri\u011fini kavramay\u0131, sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131karmay\u0131 ve saireyi de daha b\u00fcy\u00fck derecede yapamaz. Hatta ES\u2019lerin de o, herhalde, daha derin ve daha bol olanlar\u0131n\u0131 ya\u015fayamaz. E\u011fer her\u015feyin i\u015fte b\u00f6yle oldu\u011funu varsayarsak, o halde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u00e7eli\u015fkiye var\u0131r\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc ES ya\u015fayan ve kendi ya\u015flanmas\u0131n\u0131 yava\u015flatan bir insan, asl\u0131nda, (hatta ayn\u0131 zaman d\u00f6nemi i\u00e7inde, art\u0131k hayat\u0131n daha fazla s\u00fcresi hakk\u0131nda konu\u015fmuyoruz) sadece ayn\u0131 miktarda de\u011fil, bir kat, iki kat daha fazla ve daha derin ya\u015far. Demek, her\u015fey yukar\u0131da tasvir edildi\u011fi gibi de\u011fildir ve bunu a\u00e7\u0131klamak laz\u0131m.<\/p>\n Biz art\u0131k biliyoruz ki, r\u00fcyada, \u00fcstelik de bilin\u00e7li r\u00fcyada, biz o kadar \u00e7ok \u015feyi ve o kadar derin bir \u015fekilde ya\u015fayabiliriz ki, uyan\u0131kl\u0131k halinde ge\u00e7mi\u015f bir fiziksel zaman i\u00e7inde bu kadar\u0131n\u0131 ya\u015famay\u0131 yakla\u015f\u0131k bile yeti\u015femiyoruz. A\u015f\u0131k olma, r\u00fcyada o kadar yo\u011fun, keskin ve her\u015feyi kapsayan, sadakat ile dolu oluyor ki, b\u00f6ylesini uyan\u0131kl\u0131k halinde biz yak\u0131n bile ya\u015fayamay\u0131z. Buradan, \u201cceset ile y\u00fckl\u00fc olmu\u015flu\u011funu\u201d zay\u0131flatan bir \u201cruh\u00e7u\u011fun\u201d \u00e7ok daha yo\u011fun ve derin ya\u015fayabilece\u011fi sonucunu \u00e7\u0131karmak kolay. Ve, fiziksel beden \u201cceset\u201d olmaktan ne kadar daha fazla \u00e7\u0131k\u0131yorsa, psi\u015fik d\u00fcnyas\u0131 o kadar daha yo\u011fun ve \u00e7e\u015fitli ve derindir. Biz biliyoruz ki, beden, ES\u2019lerin etkisi alt\u0131nda sadece ya\u015flanmay\u0131 yava\u015flatmaktan ba\u015fka, daha transformasyonlardan da ge\u00e7mektedir, nedene sonra \u00e7ok daha duyumsal olur, \u201cesinli hisler\u201d meydana gelir. Onun i\u00e7in yukar\u0131da tasvir edilen \u00e7eli\u015fki kald\u0131r\u0131l\u0131r \u2013 bir taraftan, ES ya\u015fayan insan psi\u015fik maddenin s\u00f6zde-r\u00f6lativist yava\u015flamas\u0131n\u0131 ya\u015far, ki bu fizik olan\u0131 ve psi\u015fik olan\u0131 ba\u011flayan ba\u011flar \u00fczerinden yava\u015f yava\u015f onun fizyolojisine de yay\u0131l\u0131r, ama onun fiziksel hareketlerine yay\u0131lmaz. Di\u011fer taraftan, buna e\u015flik eden bedendeki de\u011fi\u015fmeler, psi\u015fik proseslerin, sadece onlar\u0131n serbestlik kazanmas\u0131, daha serbest cereyan etmesi \u00fczerinden de\u011fil, fakat esinli hisler ve ES\u2019lerin daim\u00ee rezonans\u0131 gibi b\u00f6yle yeni bir fakt\u00f6r \u00fczerinden de, \u00e7ok daha parlak bir \u015fekilde kendini g\u00f6steren h\u0131zlanmas\u0131na ve derinle\u015fmesine yard\u0131m eder.<\/p>\n <\/p>\n 07-02-04) <\/strong>Ve gene de \u2013 nedir bu \u201cs\u00f6zde-r\u00f6lativist\u201d \u015fey? \u201cS\u00f6zde-r\u00f6lativizm\u201d kavram\u0131n\u0131 koyarak, biz iki sandalye aras\u0131nda oturabilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz \u2013 me\u011fer, k\u0131smen biz r\u00f6lativist d\u00fcnyaday\u0131z, k\u0131smen ise de\u011fil. Falan maddeyi o etkiler, falan maddeyi \u2013 hay\u0131r. B\u00f6yle olmaz. Daha sade, daha zarif bir modeli bulmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? M\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, o, okuyucuya b\u00fcsb\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131lg\u0131n gelse de, gene :)<\/p>\n \u0130lk olarak gene konudan ayr\u0131larak izafiyet teorisine bir gezinti yapmam\u0131z gerekecek, fakat bundan \u00f6nce daha sade ve anla\u015f\u0131l\u0131r seviyeye inelim. \u00c7\u00f6lde senin \u00f6n\u00fcnden soldan sa\u011fa do\u011fru saatte 10 kilometre belirli bir h\u0131z ile ko\u015fan insanlar\u0131 kendimize tasavvur edelim \u2013 s\u0131cakta daha h\u0131zl\u0131 onlar ko\u015famazlar, daha yava\u015f ko\u015fmaya ise sportif co\u015fku izin vermiyor. Ko\u015fucular\u0131n yolunda y\u00fcz metrelik bir k\u0131s\u0131m bulunur, orada sen, bir sportif doktor, onlara yandan bakarak, h\u0131zlar\u0131n\u0131n kontrol \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftiriyorsun. Bundan ba\u015fak, her ko\u015fucunun \u00fczerinde h\u0131zlar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli \u00f6l\u00e7en bir detekt\u00f6r bulunur. \u0130lk birka\u00e7 ko\u015fucu y\u00fcz metreyi 36 saniyede ge\u00e7tiler \u2013 hesaplamalara tam bir uygunluk i\u00e7inde. Sonuncusu ise \u2013 50 saniyede. O\u011fla\u0131n fazla yoruldu\u011funa ve onu s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131n\u0131n bekledi\u011fine dair hakl\u0131 bir sonuca vararak, sen onu yar\u0131\u015ftan al\u0131yorsun, fakat o, \u00f6fke ile sana kendi h\u0131z detekt\u00f6r\u00fcn\u00fc uzat\u0131yor ve orada, h\u0131z\u0131 azaltmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilir! A\u00e7\u0131klama \u00e7abuk bulunur \u2013 ilk ko\u015fucular kendi mesafelerini kesin olarak soldan sa\u011fa ko\u015fuyorlard\u0131, sonuncu ko\u015fucu ise, kald\u0131r\u0131lan tozdan kesin istikameti g\u00f6rmeyerek, yanl\u0131\u015fl\u0131kla a\u00e7\u0131 olu\u015fturarak ko\u015fuyordu, sonu\u00e7ta onun yolu daha uzun oldu \u2013 hipoten\u00fcz\u00fcn dikkenardan daha uzun olmas\u0131 kadar. Ko\u015fucu, normal bir h\u0131z ile ko\u015fuyordu, fakat onun h\u0131z\u0131 iki istikamete da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, kesin soldan sa\u011fa do\u011fru olan istikamette o di\u011ferlerden daha yava\u015f hareket ediyordu.<\/p>\n Buna benzer bir modeli kullanarak, Einstein, e\u011fer zaman\u0131n, aynen \u00fc\u00e7 uzamsal boyutu gibi, bir byut oldu\u011funu varsayarsak, izfiyet teorisisinin \u00e7ok daha g\u00fczel ve anla\u015f\u0131l\u0131r olaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, bu fikirde yabanc\u0131 hi\u00e7bir \u015fey yok gibi, \u00e7\u00fcnk\u00fc, birincisi, her olay d\u00f6rt koordinat ister \u2013 \u00fc\u00e7 uzam koordinat\u0131n\u0131, onu uzamda belirlemek i\u00e7in, ve bir zaman koordinat\u0131n\u0131 \u2013 onu zamanda da belirlemek i\u00e7in. Bir olay, ancak d\u00f6rt parametre \u2013 uzamda ve zamanda bir nokta \u2013 ile tan\u0131mlanm\u0131\u015f oldu\u011fu zaman, belirlenmi\u015ftir. \u0130kincisi, bizim s\u00fcrekli zaman i\u00e7inde hareket etti\u011fimizi pekala s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, zira biz neler yapsak yapal\u0131m \u2013 saat durmadan tik tak eder, saat ise, zaman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7en bir alettir i\u015fte.<\/p>\n Asl\u0131nda, zaman\u0131n soyut olarak tan\u0131mlanmas\u0131 \u2013 son derece zor bir prosestir, e\u011fer bu asl\u0131nda m\u00fcmk\u00fcnse. Onu tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n zaman, \u201czaman\u201d kelimesini kullanmaktan ka\u00e7\u0131nmaya s\u00fcrekli d\u00fc\u015f\u00fcyorsun, fakat onu gene de belli olmadan koyuyorsun, kendi kendini kar\u0131\u015ft\u0131rarak. Onun i\u00e7in ben \u015f\u00f6yle ola\u011fan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn taraftar\u0131y\u0131m: zaman, \u201csaat ile \u00f6l\u00e7\u00fclen \u015fey\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131r. Tabii ki, \u015fimdi \u201csaat\u201din ne oldu\u011funu tan\u0131mlamam\u0131z gerekmektedir, hem de, yeniden \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir \u015fekilde \u201czaman\u201d terimini kullanmayacak \u015fekilde. Ama bunu yapmak zor de\u011fil. Saati, d\u00fczenli hareketler yapan bir cihaz olarak tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcn. Fakat, \u201cd\u00fczenli\u201d terimiyle zaman\u0131 ortaya koymuyor muyuz? Hay\u0131r, d\u00fczenlili\u011fi biz basit bir cetvel ile \u00f6l\u00e7ebiliriz, yani d\u00fczenlilik kavram\u0131n\u0131, belli olmadan zaman kavram\u0131n\u0131 kullanmadan, sadece mesafe \u00f6l\u00e7\u00fcmlerini kullanarak, koyabiliriz. Varsayal\u0131m ki, d\u00f6nmekte olan bir tekerlek, bir yerinde bir kabart\u0131ya sahip ve d\u00f6nme esnas\u0131nda o bu kabart\u0131s\u0131 ile e\u015fit aral\u0131klarla onun \u00fczerinden ge\u00e7en cetvele de\u011finmektedir. De\u011findi\u011fi yerde cetvelde bir leke kal\u0131yor. Lekeler aras\u0131ndaki mesafeyi \u00f6l\u00e7erek ve onlar\u0131n e\u015fit oldu\u011funa ikna olduktan sonra biz, i\u015fte tekerle\u011fin d\u00f6nmesinin d\u00fczenlili\u011fi, muntazaml\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131yoruz. Tabii ki, bunun yan\u0131s\u0131ra, cetvelin ger\u00e7ekten e\u015fit aral\u0131klarla hareket etti\u011fine bir \u015fekilde ikna olmam\u0131z gerekir, fakat bunun i\u00e7in saat gerekmez, sadece muntazam hareketin \u2013 h\u0131zlanma olmayan bir hareket oldu\u011funu bilmemiz gerek. Cetvelin \u00fczerine, ucunda ta\u015f kalem bulunan bir ibreye sahip hassas bir zemberek yerle\u015ftirelim. Deneyden sonra bakal\u0131m \u2013 e\u011fer ta\u015f kalem cetvelde hi\u00e7bir \u00e7izgi b\u0131rakmad\u0131ysa, demek, h\u0131zlanma meydana gelmedi ve hareket muntazam ve do\u011frulu idi. Onun i\u00e7in zaman\u0131n \u201cd\u00fczenli bir mekanizman\u0131n \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc bir \u015fey\u201d olarak tan\u0131mlanmas\u0131, tekrar zaman\u0131n belli olmadan ortaya konulmas\u0131na indirgenmez, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir totoloji de\u011fil ve b\u00f6ylece pekala hakl\u0131 ve hatta \u00e7ok da derindir. Ve o zaman \u201cbir\u015fey zaman\u0131 etkiler\u201d c\u00fcmlesinin \u201cbir\u015fey saatin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkiler\u201d c\u00fcmlesi ile de\u011fi\u015ftirilmesi, bize, zaman\u0131 daha net bir \u015fekilde anlamak ve \u00f6zelliklerini incelemek i\u00e7in \u00e7ok g\u00fczel bir imkan verir.<\/p>\n Demek, genel durumda biz s\u00fcrekli olarak uzamda ve mekanda hareket ederiz, veya \u2013 daha basit bir \u015fekilde s\u00f6ylersek \u2013 \u201cuzam-zaman\u201dda. Eistein\u2019in dahiyane bulu\u015fu \u015fundan ibaret idi: O, zaman\u0131n, aynen ko\u015fucu ile olan \u00f6rnekte h\u0131z ay\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n meydana geldi\u011fi gibi, ayn\u0131 \u015fekilde h\u0131z ay\u0131r\u0131m\u0131nda katk\u0131s\u0131 olabilece\u011fini tahmin etti. B\u00f6ylece, zaman boyutu h\u0131z ay\u0131r\u0131m\u0131nda i\u015ftirak eder. Daha sonraki hesaplamalar, objelerin hareketlerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, bu ne kadar paradoksal ve tasavvur edilemez gibi gelse de, uzamda de\u011fil, as\u0131l zamanda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6sterir. Biz biliyoruz ki, bir cisim yan\u0131m\u0131zdan ge\u00e7ti\u011finde, zaman onun koordinat sisteminde bizimkinden daha yava\u015f ge\u00e7er. C\u00fcmleyi bira de\u011fi\u015ftirerek, s\u00f6yleyebiliriz ki, bir cisim uzamda ne kadar daha h\u0131zl\u0131 hareket ederse, o, zamanda o kadar daha yava\u015f hareket eder, zira \u201czamanda yava\u015f hareket etmek\u201d \u2013 zaman, orada daha yava\u015f gider, ya\u015flanma daha yava\u015f gider, saat daha yava\u015f gider, demek olur i\u015fte. Bundan sonra da Einstein, asl\u0131nda t\u00fcm objelerin evrende asl\u0131nda her zaman uzam-zamanda tek bir h\u0131z ile hareket ettiklerini tahmin etti \u2013 \u0131s\u0131k h\u0131z\u0131yla. Uzamda onlar \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131ndan daha az olan her t\u00fcrl\u00fc bir h\u0131z ile hareket edebilir, uzam-zamanda ise \u2013 d\u00f6rt istikametin hepsinde yaln\u0131z tek bir toplam bir h\u0131z \u2013 \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131yla. Demek \u2013 cismin toplam hareketinin bir k\u0131sm\u0131 uzamda ger\u00e7ekle\u015fir, bir k\u0131sm\u0131 da \u2013 zamanda, fakat toplam h\u0131z her zaman ayn\u0131 \u2013 ko\u015fucumuzdaki gibidir. Ve, ko\u015fucu ne kadar daha \u00e7ok bize do\u011fru saparsa, soldan sa\u011fa do\u011fru o kadar daha yava\u015f hareket eder. Bir par\u00e7ac\u0131k, uzamda ne kadar daha fazla h\u0131z kazan\u0131yorsa, o kadar daha az\u0131na zamanda sahip olabilir, yani hareket edenin zaman\u0131 yava\u015flar. Hareketin t\u00fcm\u00fc b\u00fcsb\u00fct\u00fcn uzamsala ge\u00e7ti\u011finde, o zaman i\u015fte uzamdaki azami h\u0131za ula\u015f\u0131l\u0131r \u2013 bu da, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131d\u0131r ve, buna g\u00f6re de, zamada b\u00f6yle bir cisim art\u0131k hareket edemez. Onun i\u00e7in uzamda her zaman \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131yla hareket eden fotonlar, hi\u00e7bir zaman ya\u015flanmazlar \u2013 evrenimizin do\u011fu\u015fu an\u0131nda do\u011fan fotonlar, ayn\u0131 kald\u0131lar ve asla de\u011fi\u015fmediler, asla hi\u00e7bir \u015fekilde de\u011fi\u015fmediler, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cde\u011fi\u015fmek\u201d \u2013 \u201cya\u015flanmak\u201d, \u201czaman i\u00e7inde hareket etmek\u201d kelimesinin e\u015fanlaml\u0131s\u0131d\u0131r. Bir foton, do\u011fmu\u015f \u015fekliyle, art\u0131k hi\u00e7bir zaman de\u011fi\u015fmiyor, mevcut oldu\u011fu s\u00fcrece. Mevcudiyeti sona erebilir (mesela, bir elektron taraf\u0131ndan yutulmas\u0131 s\u00fcrecinde), ama de\u011fi\u015femez.<\/p>\n Buradan, bizim d\u00fcnyada her\u015feyin \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na k\u0131yasla \u00e7ok yava\u015f hareket etti\u011fine g\u00f6re, demek, hareketimizin esas pay\u0131n\u0131n as\u0131l zamana d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n \u015eimdi de ES ya\u015faman\u0131n zaman\u0131 yava\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m, yani uzamdaki hareketimizin h\u0131z\u0131n\u0131n artmas\u0131 gerekir miydi? Evet, h\u0131z\u0131n artmas\u0131 gerekirdi, hem de \u00e7ok! Zira, zaman\u0131n yava\u015flamas\u0131 efektlerinin tezh\u00fcr etmesi i\u00e7in, bedenin muazzam, hemen hemen \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na yak\u0131n bir h\u0131z ile hareket etmesi gerek. Ama b\u00f6yle bir \u015fey olmuyor, ben eskisi gibi a\u011fac\u0131n alt\u0131nda oturuyor ve hi\u00e7bir yere kozmik bir h\u0131z ile kaybolmuyorum. Demek, bu h\u0131z be\u015finci bir boyutta artt\u0131r\u0131lmal\u0131 ve, e\u011fer yeni \u2013 be\u015finci \u2013 bir boyutu koyarsak, o zaman h\u0131z\u0131n muhafaza olmas\u0131 kanununu kesinle\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: objenin be\u015f boyutta olan h\u0131z\u0131, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na e\u015fittir, ve bu be\u015finci boyut, h\u0131z\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na e\u015fit derecede kat\u0131labilir. Bu nas\u0131l bir boyut? Ben onu \u201cevrim boyutu\u201d olarak adland\u0131r\u0131r\u0131m. ES ne kadar daha yo\u011fun olursa, bedeni, fizyolojik proseslerdeki zaman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 yava\u015flatarak, ne kadar daha fazla etkilerse, evrimin koordinatlar\u0131ndaki h\u0131z bile\u015fkeni o kadar daha fazlad\u0131r, yani \u2013 evrim o kadar daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir. Bir biliyoruz ki, evrim \u2013 son derece yava\u015f bir prosestir, fakat ES\u2019lerin varl\u0131\u011f\u0131 yan\u0131nda o, \u00e7ok h\u0131zl\u0131 cereyan etmeye ba\u015fl\u0131yor. \u0130nsan t\u00fcr\u00fc, binlerce, on binlerce y\u0131l hemen hemen de\u011fi\u015fmeden ya\u015fayabilir, oysa ES\u2019lerin etkisi alt\u0131nda onun bedeni \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir h\u0131z ile de\u011fi\u015fmeye ba\u015fl\u0131yor, ve sadece bedeni de\u011fil. Yeni alg\u0131lar, yeni imkanlar, bu arada tasvirlerine Castaneda\u2019da rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z alg\u0131lar ve imkanlar da, meydana gelir.<\/p>\n B\u00f6ylece, evrim, mevcut olan her\u015feye, uzamdaki konumu ve zamandaki varl\u0131\u011f\u0131 gibi, ayn\u0131 \u015fekilde \u00f6zg\u00fcd\u00fcr. Her\u015fey ve her zaman evrimle\u015fmektedir, fakat farkl\u0131 bir h\u0131z ile. Her obje uzamda, zamanda ve evrimde hareket eder (istisnay\u0131, art\u0131k anm\u0131\u015f oldu\u011fumuz fotonlar olu\u015fturur, onlarda b\u00fct\u00fcn hareket, uzamdaki harekete d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr).<\/p>\n B\u00f6yle bir hipotez \u2013 g\u00fczeldir. O, sade ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde bir\u00e7ok esrarengiz olaylar\u0131 tasvir eder, ki bu olaylar aras\u0131nda hem ES yan\u0131nda ya\u015flanman\u0131n durmas\u0131, hem ES ya\u015fayan bir insan\u0131n \u201cdaha bilgeli\u201d olmas\u0131 (yani, a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa, esinli ay\u0131rtedi\u015fe ve bir\u00e7ok di\u011fer \u00f6zelliklere sahip olmaya ba\u015flamas\u0131), hem canl\u0131 olan her\u015feyin evriminin varl\u0131\u011f\u0131 ve bir\u00e7ok \u015fey daha vard\u0131r. Ve bu hipotezden de, kendi taraf\u0131ndan, bir s\u0131ra son derece enteresan ba\u015fka hipotezler \u00e7\u0131karmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Buradan, mesela, evrim s\u00fcrecini zamana ba\u011flaman\u0131n b\u00fcsb\u00fct\u00fcn hatal\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r \u2013 bunlar tamamen farkl\u0131 olaylard\u0131r, uzam\u0131n ve zaman\u0131n biribirinden farkl\u0131 oldu\u011fu kadar farkl\u0131 olaylard\u0131r. \u0130stedi\u011fin kadar \u00e7ok zaman ge\u00e7ebilir, evrim ise ger\u00e7ekle\u015fmez \u2013 ki bunu da, uzun bir hayat ya\u015fam\u0131\u015f, fakat ES yoklu\u011funda kendi evrimlerinde bir ad\u0131m bile atmam\u0131\u015f ihtiyarlara bakarak, her tarafta s\u0131k g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n Burada, ya\u015flanman\u0131n yava\u015flamas\u0131 efektine d\u00f6nerek, bir sonraki ad\u0131m\u0131 atmak m\u00fcmk\u00fcn. Evrim hakk\u0131nda \u00e7ok az bir \u015fey biliyoruz \u2013 hemen hemen hi\u00e7bir \u015fey. Dinozorlar\u0131n ta\u015f olmu\u015f fosillerini kurcalayabiliriz, fakat ilerleyi\u015fimiz \u00e7ok az olur. \u015eimdi, zaman\u0131n ve evrimin, zaman ve uzam gibi, farkl\u0131 \u201cboyutlar\u201d oldu\u011fundan hareket etti\u011fimize g\u00f6re, biz, ya\u015flanman\u0131n asla zaman ile ilgili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin edebiliriz. Ya\u015flanma \u2013 evrimde s\u0131f\u0131r ya da s\u0131f\u0131ra yak\u0131n bir ilerleme efektidir. Ki, e\u011fer evrim boyutunda hareket ger\u00e7ekle\u015ftiriliyorsa, ya\u015flanma yava\u015flar, ta b\u00fcsb\u00fct\u00fcn duruncaya kadar. Burada gen\u00e7le\u015fme paradoksundan ka\u00e7\u0131nabiliriz. ES ya\u015fayan bir insan\u0131n bedeni, ya\u015flanmas\u0131n\u0131n durmas\u0131 bir yana, fakat belirli bir \u015fekilde gen\u00e7le\u015fmektedir. Zamanda ters hareketi biz bilmiyoruz ve, ya\u015flanman\u0131n zamana ba\u011fl\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fu tahmin edilirse, bir g\u00fc\u00e7l\u00fck ortaya \u00e7\u0131kar \u2013 zamanda ters hareketi koymak gereklili\u011fi. \u015eimdi b\u00f6yle bir gereklilik yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015flanman\u0131n, (yukar\u0131da anm\u0131\u015f oldu\u011fumuz foton hari\u00e7) ba\u015fka hemen hemen her\u015fey gibi, zaman i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fen bir s\u00fcre\u00e7 olsa da, zamana ba\u011fl\u0131 olmayan bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu belirledik.<\/p>\n \u0130nsan\u0131n evrim boyutunda ilerlemesi, onun bedenine gen\u00e7le\u015ftirici bir etkiyi yapar. Ve \u015funa dikkat \u00e7ekmek istiyorum \u2013 bu, \u00f6zellikle \u201cgen\u00e7le\u015ftirici bir etki\u201ddir, ger\u00e7ek bir gen\u00e7le\u015fme de\u011fil, ve asl\u0131nda \u201cgen\u00e7le\u015fme\u201d kelimesi burada yerinde de\u011fildir. Ger\u00e7ek bir gen\u00e7le\u015fme, gen\u00e7 bir insan haline d\u00f6nmek olurdu \u2013 uyu\u015fuk, zay\u0131f, hastal\u0131kl\u0131, h\u0131zla ya\u015flanan bir insan\u0131n haline. \u0130nsanlar\u0131n gen\u00e7li\u011finde g\u00fczel ho\u015f bir bedeni oldu\u011fu yan\u0131lg\u0131s\u0131 vard\u0131r. Benim g\u00f6zlemlerime g\u00f6re, insan\u0131n bedeni 12-14 ya\u015f\u0131ndan hemen sonra \u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla ya\u015flanmaya ba\u015fl\u0131yor ki, art\u0131k 17-18 ya\u015flar\u0131na do\u011fru hem d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hem de dokunu\u015fta bir g\u00fczellik ve sevgi duygusunu uyand\u0131ran bir bedene sahip insanlar hemen hemen kalm\u0131yor. Onun i\u00e7in bedenin ES etkisi alt\u0131nda de\u011fi\u015fimi i\u00e7in \u00f6zel bir terim bulmak amaca uygundur.<\/p>\n <\/p>\n Hat\u0131rlat\u0131r\u0131m ki, benim bu b\u00f6l\u00fcmde tasvir ettiklerim \u2013 hipotetiktir, olgusal bir baz ile olduk\u00e7a zay\u0131f desteklenen ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmelerinden \u00e7\u0131kmaktad\u0131r ve, ES\u2019leri yeti\u015ftirme prati\u011fi, \u201cg\u00f6rme\u201dyi geli\u015ftirme ve di\u011fer g\u00f6zlemler taraf\u0131ndan tasdiki, tashihi ya da \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekmektedir. Ben kasten burada \u00e7eli\u015fiksiz ve tamamlanm\u0131\u015f bir teoriyi anlatm\u0131yorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc, birincisi, hen\u00fcz tasvir edilmemi\u015f olgular ve g\u00f6zlemlere dayanmam gerekecekti, ki onlar\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f suratlar kendi tecr\u00fcbeleriyle \u015fimdilik do\u011frulayamazd\u0131, ikincisi de, ben, en enteresan zikzaklar\u0131, \u00e7\u0131kmazlar\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ve kavramalar\u0131yla, bir teorisyenin d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 okuyucuya g\u00f6stermek istiyorum. Onun i\u00e7in b\u00f6l\u00fcm tamamlanacak ve tashih edilecektir.<\/p>\n <\/p>\n 07-02-05) <\/strong>\u201c\u00d6n-evrim<\/strong>\u201d \u2013 ancak \u00e7ok defa yap\u0131lan ve zevk ya da memnunlu\u011fa ula\u015fmaya y\u00f6nelik olan gayretlerden sonra her varl\u0131kta meydana gelen ve onu, istenen halleri daha s\u0131k ya\u015famaya ba\u015flayacak \u015fekilde de\u011fi\u015ftiren dayan\u0131kl\u0131 de\u011fi\u015fimlerdir. O varl\u0131\u011f\u0131n neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na bir h\u00fck\u00fcm veremedi\u011fimiz durumda, evrimin varl\u0131\u011f\u0131 kriteri, onun daha iyi bir besine, daha fazla bir ya\u015fam b\u00f6lgesine, daha etkili bir savunmaya, daha uzun bir hayat s\u00fcresine sahip olma imkan\u0131na ula\u015fmay\u0131 sa\u011flayan transformasyonu olur.<\/p>\n \u201cEvrim<\/strong>\u201d = \u00f6n-evrim + yeni, bundan \u00f6nce me\u00e7hul olan \u00e7ekici hallerin tezah\u00fcr etmesidir.<\/p>\n \u201cS\u00fcper-evrim<\/strong>\u201d = evrim + yeni \u201csiklonlar\u201d\u0131n, yani arzulanan yeni hallere ula\u015fmak i\u00e7in yeni dayan\u0131kl\u0131 ve parlak sa\u2019lar\u0131n meydana gelmesidir.<\/p>\n Sevin\u00e7li arzular\u0131n yeti\u015ftirilmesi, yani onlar\u0131n aranmas\u0131, ay\u0131rtedilmesi, form\u00fcle edilmesi + sevin\u00e7li arzular\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirmesi (sag), b\u00f6ylece, evrimsel proseslerin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u201cZaman, ya\u015flanmay\u0131 etkilemez<\/strong>\u201d. Ya\u015flanma \u2013 evrimsel s\u00fcrecin durmas\u0131n\u0131n ya da yava\u015flamas\u0131n\u0131n sonucudur sadece. Bu, ES\u2019lerin toplu tecr\u00fcbesinin, EF\u2019ye ula\u015fman\u0131n bedenin ya\u015flanmas\u0131n\u0131n yava\u015flatmas\u0131 ve hatta durdurmas\u0131 ile ispatlan\u0131r, beden, fiziksel transformasyonlardan, \u00f6zelliklerinin de\u011fi\u015fmesinden ge\u00e7er, onun nitelikleri \u00e7ok daha yetkin olur (d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn g\u00fczelli\u011fi, dokunu\u015fta ho\u015f olmas\u0131, hislerin artan derinli\u011fi, fiziksel heyecanlar, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k v.s.).<\/p>\n \u201cYeni zaman evrimi<\/strong>\u201d \u2013 aral\u0131ks\u0131z veya hemen hemen aral\u0131ks\u0131z bir esinli fona ve ES f\u0131\u015fk\u0131rmalar\u0131na ula\u015fma ile ilgili de\u011fi\u015fimler. D\u00fc\u015f\u00fcnen insan, esinli insana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr (ya da, rekabete dayanamay\u0131p \u2013 kendi se\u00e7imiyle! \u2013 yerini ona b\u0131rak\u0131r).<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcnen insan (D\u0130), gelecek esinli (ayd\u0131n) insana (E\u0130) feci bir \u015fekilde rekabeti kaybediyor. Bunun da bir s\u0131ra sebepleri vard\u0131r:<\/p>\n *) E\u0130\u2019nin hayat\u0131n\u0131n uzunlu\u011fu, D\u0130\u2019ninkinden en az iki kat daha fazlad\u0131r.<\/p>\n *) D\u0130, hayat\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ND\u2019lerin tahakk\u00fcm\u00fcnden meydana gelen apati, hastal\u0131klar, \u00e7e\u015fitli bitkin haller i\u00e7inde \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcr, oysa E\u0130\u2019nin hayat\u0131 tamd\u0131r, enerji doludur, ona zevk verir.<\/p>\n *) E\u0130\u2019nin hayat\u0131n\u0131n \u00f6nemli derecede daha uzun ve daha dolu olmas\u0131, muazzam bir hayat tecr\u00fcbesini biriktirmeye (D\u0130\u2019de tecr\u00fcbe hemen hemen birikmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc tecr\u00fcbe \u2013 bu, sadece bir tak\u0131m ya\u015fanm\u0131\u015f olaylar say\u0131s\u0131 de\u011fil, daha onlar\u0131n ger\u00e7ek\u00e7i analizi, de\u011fi\u015fmek, adapte olmak kabiliyetidir), ve de ekonomik a\u00e7\u0131dan sa\u011flam tutunmaya izin verir. D\u0130, kendi ekonomik g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla art\u0131rmaya ba\u015flayabilece\u011fi tam o s\u0131rada \u2013 40-45 ya\u015flar\u0131nda \u2013 kar\u015f\u0131 konulmaz bir \u015fekilde ya\u015flanmaya ve \u00e7\u00f6kmeye ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n *) D\u0130\u2019ler birbirinden kopuktur, onlar\u0131n toplulu\u011funda bir orman yasas\u0131 i\u015flemektedir \u2013 herkes, herkesi yer. E\u0130\u2019ler son derece bir birlik i\u00e7indedir, birbirine kar\u015f\u0131 sempati, destek sa\u011flamak arzusunu duyar. Muazzam bir tecr\u00fcbeye, uzun, enerji dolu bir hayat i\u00e7inde biriktirilmi\u015f ciddi ve s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyen bir ekonomik baza, kendisi gibi olanlara destek sa\u011flamak arzusuna sahip olarak, E\u0130, yeni E\u0130\u2019lere veya E\u0130 olmaya \u00e7al\u0131\u015fanlara son derece k\u00e2rl\u0131 bir start pozisyonu sa\u011flar.<\/p>\n *) Ekonomik genel baz, D\u0130\u2019lerde yoktur \u2013 veraset, \u201cbenim her\u015feyimi \u00e7ocuklar\u0131ma b\u0131rak\u0131yorum\u201d prensibine g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015ftirilir, \u00e7ocuklar ise \u2013 \u00e7o\u011fu durumlarda y\u00f6netmek ve geli\u015ftirmek beceri ve arzular\u0131ndan son derece uzak olan tamamen rasgele insanlard\u0131r. E\u0130\u2019lerde veraset, sempati prensibine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r \u2013 miraslar, nedense senin spermatozoidinden ve yumurtac\u0131ktan ortaya \u00e7\u0131kan rasgele insanlar taraf\u0131ndan de\u011fil, ya kendileri etkili bir \u015fekilde y\u00f6netecek, ya da onlar gibi ba\u015fka insanlara devredecek di\u011fer E\u0130\u2019ler taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131r.<\/p>\n *) D\u0130\u2019ler son derece komplekslidir. Onlar\u0131n yatay ba\u011flar\u0131, akrabalar ve \u201cdostlar\u201d \u00e7evresiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r, \u00fcstelik onlar gene de kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir antipati, ve g\u00fcvensizlik, korku atmosferinde ya\u015far, onlar\u0131n ama\u00e7lar\u0131 da her\u015feyden \u00f6nce mefhumlarla ko\u015fullanm\u0131\u015ft\u0131r. E\u0130\u2019ler son derece esnek bir str\u00fckt\u00fcr\u00fcn i\u00e7inde ya\u015far, \u00e7\u00fcnk\u00fc sempati ve destek sa\u011flama arzusu, farkl\u0131 yo\u011funlukta hemen hemen her birinin aras\u0131nda mevcuttur. Bu, \u00e7e\u015fitli tecr\u00fcbeler edinmeye, kendi gayretlerini sarfetmek i\u00e7in optimal bir alan bulmaya izin verir. E\u0130\u2019nin ama\u00e7lar\u0131, sevin\u00e7li arzular\u0131 takip etmekten olu\u015fur, bundan dolay\u0131 da onlar bu ama\u00e7lara ula\u015fmada daha ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc co\u015fkunluk, \u00f6ntatma ile hareket ederler.<\/p>\n *) E\u0130 toplumu, ara tipteki insanlar \u2013 ES\u2019lere do\u011fru ama\u00e7l\u0131 bir \u015fekilde gitmeye haz\u0131r olmasa da, fakat, E\u0130\u2019lerin esas olan ya da baz\u0131 de\u011ferlerini, bir\u00e7ok yerde yaln\u0131zca s\u00f6zde olsa bile, gene de payla\u015fan insanlar \u2013 i\u00e7in \u00e7ok \u00e7ekicidir. B\u00f6yle ara tipteki insanlar i\u00e7in E\u0130\u2019ler, \u201ciyi dostlar\u201d, \u201cg\u00fcvenilir partnerler\u201d, \u201centeresan insanlar\u201dd\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc E\u0130\u2019ler ger\u00e7ekten de g\u00fcvenilir, enteresan, konstr\u00fcktif bir partnerli\u011fe y\u00f6nelen insanlard\u0131r. Bu, D\u0130\u2019lerin evrimsel a\u00e7\u0131dan en geli\u015fmi\u015f tabakalar\u0131n\u0131n (Neti, onlar\u0131 belirtmek i\u00e7in tam yerinde bir terim bulmu\u015ftur \u2013 \u201csempatlar<\/strong>\u201d \u2013 prati\u011fe ve pratik\u00e7ilere sempati duyan insanlar) E\u0130 toplumunu desteklemelerine, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 refah ve memnunlukta ilgilerinin olmas\u0131na getirmektedir.<\/p>\n *) D\u0130, insanlardan asla anlamaz, d\u0131\u015fa itmeler ve tamamlamalara dayan\u0131r ve bu onun ticaretteki ve herhangi bir \u015feyi in\u015fa etmesindeki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ok zor, hemen hemen bir tesad\u00fcf i\u015fi yapar. E\u0130, optimal ki\u015fileri gerekli pozisyonlara se\u00e7meye, durumlar\u0131 uygun bir \u015fekilde de\u011ferlendirmeye ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleri bulmaya yeteneklidir.<\/p>\n Tabii ki, E\u0130\u2019nin D\u0130 \u00fczerindeki \u201c\u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201d hakk\u0131nda konu\u015furken, ben, zaman i\u00e7inde geli\u015fen bir s\u00fcreci kastediyorum, ki bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde E\u0130\u2019ler, b\u00fcy\u00fcyerek, y\u00fckselme ve gerileme a\u015famalar\u0131ndan ge\u00e7er, fakat \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnyada her\u015fey \u00e7ok \u00e7abuk ge\u00e7er ve yeni zaman evrimi de \u2013 \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir s\u00fcre\u00e7tir ve art\u0131k 200-300 y\u0131l sonra E\u0130\u2019nin gezegende belirgin bir rol oynayaca\u011f\u0131 ihtimali b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n \u201cEvrimin vekt\u00f6r\u00fc<\/strong>\u201d \u2013 belirli sa\u2019lar\u0131 yeti\u015ftirmekten ba\u015flayan de\u011fi\u015fimlerin istikameti. Sadakatin egemen yeti\u015ftirilmesi, bir de\u011fi\u015fimlere, inceleme h\u0131rs\u0131n\u0131n yeti\u015ftirilmesi de \u2013 ba\u015fka bir de\u011fi\u015fimlere getirir.<\/p>\n Evrimsel proseslerin vekt\u00f6r analizinin gelecek evrim biliminde kendi yerini bulaca\u011f\u0131n\u0131 istisna etmem.<\/p>\n Biz biliriz ki, \u201cmesafe\u201d \u2013 bu, iki nokta aras\u0131nda bulunan uzam\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, \u201cs\u00fcre\u201d ise \u2013 iki olay aras\u0131nda ge\u00e7en zaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \u201cEvrim \u00f6l\u00e7\u00fclerinde mesafe\u201d nedir? Onu say\u0131sal olarak ifade etmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Mesela, jerontolojinin ya\u015flanmaya ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 bedenin parametrelerinin \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinden hareket etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr \u2013 derinin elektrik iletiminin, enzimlerin, hormonlar\u0131n konsantrasyonunun, h\u00fccrelerin rejenerasyon proseslerinin aktivitesinin de\u011fi\u015fme tipinden v.s. O zaman bir tak\u0131m dolayl\u0131 say\u0131sal verilere sahip olabilirdik.<\/p>\n Evrimin ve uzam-zaman\u0131n ili\u015fkisi, ES\u2019lerin fiziksel bedene etkisi ile ispatlan\u0131r. Bu ili\u015fkinin varl\u0131\u011f\u0131, evrimin sert kanunlara tabi oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Her tarafa s\u0131\u00e7rayan bir su jetinin de kaotik oldu\u011fu gibi gelir, oysa hem b\u00fct\u00fcn olarak o, hem de onun her t\u00fcrl\u00fc elemanlar\u0131 mekani\u011fin ve hidrodinami\u011fin sert kanunlar\u0131na tabidir, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki kaos ise, prosesin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden tezah\u00fcr eder. Kuantum fizi\u011finden bilindi\u011fi gibi, onun denklemleri maddenin davran\u0131\u015f\u0131 ile ilgili son derece kesin tahminler verir, halbuki olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 kullan\u0131rlar. Mikroskopik d\u00fczeyde hala sert kanunlar i\u015fler, fakat bu kanunlar ancak hangi belirli gelecek bir olay\u0131n meydana gelece\u011finin olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirler. Evrimde de \u2013 ayn\u0131 \u015fey. Evrimsel prosesler kesin bir \u015fekilde gelece\u011fin olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirler \u2013 ancak \u00f6zellikle olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131. E\u011fer ES do\u011furulursa, aptall\u0131k giderilirse v.s. \u2013 o zaman insan\u0131n evrim boyutunda ilerlemesi… bir tak\u0131m h\u0131z ile bir tak\u0131m istikamette bir tak\u0131m olas\u0131l\u0131kla ger\u00e7ekle\u015fir. Ve, evrim kanunlar\u0131n\u0131n bu olas\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131n, aynen kuantum fizi\u011finde oldu\u011fu gibi, ya da aynen su jetinde oldu\u011fu gibi, ayn\u0131 manay\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek i\u00e7in, \u015fu anda bizde yeterli deneysel metaryaller yoktur. Su \u00f6rne\u011finde, bizde, e\u011fer \u00fcst\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc bilgisayarlar yard\u0131m\u0131yla hareketi hesaplarsak, her damlan\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 hesaplamak i\u00e7in prensipli bir imkan vard\u0131r. Yani burada olas\u0131ll\u0131k yaln\u0131zca proseslerin karma\u015f\u0131k olmas\u0131yla ko\u015fullanm\u0131\u015ft\u0131r. Fotonun davran\u0131\u015f\u0131 \u00f6rne\u011finde olas\u0131ll\u0131k, maddenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n derinsel, ayr\u0131lmaz bir prensibi olarak mevcuttur. Bu soruya cevap vermek i\u00e7in bizim, birinci olarak, insan\u0131n evrim boyutunda ilerleyi\u015fini say\u0131sal olarak belirlemeyi \u00f6\u011frenmemiz gerekir, ikinci olarak da, bunu \u00e7ok, ama \u00e7ok kesin bir \u015fekilde yapmay\u0131 \u00f6\u011frenmeliyiz, ve art\u0131k sonra i\u015fte m\u00fcnferit bir ES\u2019den ya da bir ES ak\u0131m\u0131ndan sonra evrimin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 hesaplamak, ES\u2019in yo\u011funlu\u011funu, derinli\u011fini, her\u015feyi kapsam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitleyerek ve evrimin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7erek \u2013 aynen, \u0131\u015f\u0131etkiyi \u2013 Einstein\u2019\u0131 kuantum mekani\u011finin en \u00f6nemli kanunlar\u0131n\u0131 form\u00fcle etmeye getiren bir olay\u0131 \u2013 inceleme olay\u0131nda hareket etti\u011fimiz gibi. I\u015f\u0131etki \u2013 elektronlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n etkisi alt\u0131nda metal y\u00fczeyinden atma olay\u0131d\u0131r. Sezgisel olarak, \u0131\u015f\u0131k ak\u0131m\u0131n\u0131n enerjisi ne kadar daha fazla olursa, o kadar daha \u00e7ok elektron at\u0131l\u0131r ve\u00a0 okadar daha fazla bir h\u0131za onlar sahip olur, gibi gelir. Deney bu tahmini \u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fc \u2013 dalgan\u0131n uzunlu\u011fu yeterince fazla oldu\u011funda, \u0131\u015f\u0131k ak\u0131m\u0131n\u0131n enerjisi ne kadar olursa olsun, elektronlar asla at\u0131lmazlar, ve tersine \u2013 dalgan\u0131n frekans\u0131 yeterince y\u00fcksek oldu\u011funda, d\u00fc\u015f\u00fck enerjilerde bile elektronlar at\u0131l\u0131r. Bunu, ancak \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n tuhaf tabiatl\u0131 par\u00e7ac\u0131klardan olu\u015ftu\u011funa dair hemen hemen Newtoncu bir hipoteze d\u00f6nmekle a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. M\u00fcnferit elektronlar\u0131n enterferans\u0131 deneyleri ile birlikte bu, mikropar\u00e7ac\u0131klar\u0131n ayn\u0131 anda hem par\u00e7ac\u0131k, hem de dalga olduklar\u0131 olgusunu yans\u0131tan tuhaf bir \u201cpar\u00e7ac\u0131k-dalga d\u00fcalizmi\u201d kavram\u0131na getirdi. Evrimi inceleme esnas\u0131nda da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir tak\u0131m sonu\u00e7lar alaca\u011f\u0131m\u0131z ihtimali olduk\u00e7a y\u00fcksektir. Ben, onlar\u0131 hemen hemen y\u00fczdey\u00fcz alaca\u011f\u0131m\u0131zdan eminim, en az\u0131ndan, ES\u2019lerin etkisi alt\u0131nda bizim bedenimizin \u2013 bu kadar kocaman, a\u011f\u0131r, iri olan bedenimizin \u2013 ayn\u0131 fotonlara \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikleri kazand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir \u2013 sanki biz, Planck sabitinin de\u011ferinin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu fantastik bir d\u00fcnyaya d\u00fc\u015f\u00fcyoruz ve bizim b\u00fcy\u00fck makrod\u00fcnyam\u0131z, t\u00fcnel efekti v.s. gibi, kuantum \u00f6zelliklerini g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Evrim, kuantum fizi\u011fi ve izafiyet teorisi ya da, art\u0131k \u00e7a\u011fda\u015f dilde s\u00f6ylersek, evrim teorisi ve s\u00fcpersicim teorisi, \u015f\u00fcphesiz, gelece\u011fin bilimini olu\u015fturmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n 07-02-06) <\/strong>\u015eimdi evrime biraz farkl\u0131 bir yandan bakmay\u0131 teklif ediyorum. Bu, evrim hipotezini daha derin ve daha enteresan yapmaya izin verir, ama bunun i\u00e7in, maddenin temel \u00f6zelliklerinden birini anlamaya biraz daha zaman haracamam\u0131z gerkecek.<\/p>\n \u0130lkin, \u201ckapal\u0131 boyut\u201d kavram\u0131n\u0131 ortaya koyal\u0131m. Bu, olduk\u00e7a basit. \u00d6n\u00fcm\u00fczde ince bir ipli\u011fin bulundu\u011funu kendimize tasavvur edelim. O, son derece incedir ve ona hangi taraftan baksak da \u2013 kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 yoktur. B\u00f6yle bir iplik bize tek boyutlu gibi gelir ve noktan\u0131n konumunu belirlemek i\u00e7in ona tek bir koordinat yeterlidir. Ama mikroskoplar teknonlojisi ileriye bir ad\u0131m atm\u0131\u015ft\u0131r ve biz, ipli\u011fe yeni bir mikroskopla bakarak, onun gene de kal\u0131nl\u0131\u011fa sahip oldu\u011funu ve kendisiyle \u00e7ok ince ince bir silindiri te\u015fkil etti\u011fini g\u00f6rd\u00fck. \u0130kinci boyut, aletlerimizin eksik olmas\u0131ndan dolay\u0131 bundan \u00f6nce bize sakl\u0131 idi, o, \u201ckapal\u0131d\u0131r\u201d. \u0130lgin\u00e7tir ki \u2013 e\u011fer biz, bu ipli\u011fi bizim ola\u011fan hayat\u0131m\u0131zda kullan\u0131rken, onun tek boyutlu olmas\u0131ndan hareket etmeye devam edersek, biz, hesaplarda do\u011fru sonu\u00e7lar\u0131 al\u0131r\u0131z ve, bu hesaplamalara g\u00f6re in\u015fa edilen aletler, do\u011fru ve kesin bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, zira bu ipli\u011fin kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 o kadar k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr ki, bu, bizim ona k\u0131yasla dev gibi olan cihazlar\u0131m\u0131z\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde etkilemez.<\/p>\n (Bu analoji, pek do\u011fru de\u011fildir, tabii ki, \u00e7\u00fcnk\u00fc ondaki \u201cyeni boyut\u201d, bizim al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7 boyuttan bir tanesidir, oysa ger\u00e7ek bir kapal\u0131 boyut, bizim bildi\u011fimiz \u00fc\u00e7 boyuta indirgenmiyor. Yeni, kapal\u0131 bir boyutun bizim d\u00fcnyam\u0131zda nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnece\u011fini biz ancak bu olay\u0131n mevcut oldu\u011fu \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck mesafeleri mikroskop alt\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman, s\u00f6yleyebiliriz).<\/p>\n Ek boyutlar\u0131n konulmas\u0131, bir hokkabazl\u0131k numaras\u0131 gibi gelmektedir, zira biz, boyutlar\u0131n \u00fc\u00e7 tane oldu\u011funa al\u0131\u015ft\u0131k. Biz, zaman\u0131n e\u015fit hakl\u0131 bir boyut oldu\u011funa katlanabiliriz, \u00e7\u00fcnk\u00fc zaman\u0131 da biz iyi biliriz ve d\u00f6rt boyutlu bir uzam-zaman modeli bize az \u00e7ok \u201csezgisel bir \u015fekilde anla\u015f\u0131l\u0131r\u201d, zira sezgi, bizim hayat tecr\u00fcbemize dayan\u0131r ve, bizim tecr\u00fcbemize girmeyen bir \u015fey, \u201csezgisel bir kavaray\u0131\u015fa\u201d da i\u015ftirak edemez zaten. Onun i\u00e7in, ek boyutlar\u0131 koymak i\u00e7in ciddi gerek\u00e7eler var m\u0131? Onlar, \u015f\u00fcphesiz, vard\u0131r ve hep o s\u00fcpersicim (k\u0131sal\u0131k i\u00e7in \u2013 sadece \u201csicim\u201d) teorsisi ile ilgilidir.\u00a0 E\u011fer Einstein\u2019\u0131n genel izafiyet teorisi denklemlerini, bir ek boyutlu bir uzama genellersek, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fey ortaya \u00e7\u0131kar: yeni boyut ile ilgili ek denklemler… Maxwell\u2019in elektromanyetik alan i\u00e7in olan denklemlerdir! Bu, \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve elektromagnetizmay\u0131 birle\u015ftiren bir teorinin filizlerini olu\u015fturman\u0131n, \u015fekl\u00ee de olsa, ancak ilk ba\u015far\u0131l\u0131 bir te\u015febb\u00fcs\u00fc idi (zay\u0131f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc etkile\u015fimler 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n 20\u2019li y\u0131llar\u0131nda hen\u00fcz ke\u015ffedilmemi\u015fti, fakat onlar ke\u015ffedilerek, elektromanyetik etkile\u015fim ile birle\u015ftirildiklerinde, ek boyutu i\u00e7eren teori, \u00f6zellikle enteresan oldu). Einstein, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar ile pekala ilgileniyordu, fakat o zamanlarda, deneysel verilerin son derece k\u0131t olduklar\u0131ndan dolay\u0131, daha ileriye gitmek hemen hemen imkans\u0131zd\u0131. Bu teoriden, gravitasyonun bizim ola\u011fan \u00fc\u00e7 boyutlu uzamda ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda elektromagnetizman\u0131n ise, yeni, \u201ckapal\u0131\u201d bir boyutu kullanan dalgalarla ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bu, bizim uzam\u0131n her n\u0131ktas\u0131nda \u2013 etraf\u0131m\u0131zda ve i\u00e7imizde her yerde \u2013 kapal\u0131 boyutun \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck bir damlas\u0131\u201dn\u0131n oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Hesaplamalar, bu k\u00fc\u00e7\u00fck damlan\u0131n boyutlar\u0131n\u0131n, maddeyi g\u00f6zlemleme en \u00e7a\u011fda\u015f y\u00f6ntemlerinden milyarlarca, milyarlarca kat daha k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu g\u00f6sterir, onun i\u00e7in \u015fimdilik onlar\u0131 biz farkedemiyoruz ve gene de onlar hayat\u0131m\u0131z\u0131 etkiler, bizim farkedebilece\u011fimiz olaylar\u0131 do\u011furarak \u2013 mesela, elektromanyetik alan\u0131n mvcut olmas\u0131na ve yay\u0131lmas\u0131na imkan sa\u011flayarak.<\/p>\n Sicim teorisinin daha sonraki geli\u015fmesi, onun y\u00fcksek ya\u015fama g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6stermi\u015ftir. O, klasik kuantum teorsinin b\u00fcsb\u00fct\u00fcn hi\u00e7bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131 o kadar \u00e7ok \u015feyi g\u00fczel ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yor ki, art\u0131k 1995 y\u0131l\u0131na kadar fizik\u00e7i toplulu\u011funun hemen hemen t\u00fcm\u00fc onu en perspektif bir g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 olarak kabul etmi\u015ftir. Ek bir boyutun konulmas\u0131, anlams\u0131z paradokslara getiriyordu (mesela, sonsuz ya da negatif olas\u0131l\u0131klar \u015feklinde v.s.), fakat ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda, e\u011fer alt\u0131 tane ek kapal\u0131 uzamsal boyut konulursa, b\u00fct\u00fcn paradokslar\u0131n kayboldu\u011fu ke\u015ffedildi. B\u00f6ylece, \u00e7a\u011fda\u015f tasar\u0131mlara g\u00f6re, d\u00fcnyam\u0131z\u0131n 10 boyutu vard\u0131r \u2013 \u00fc\u00e7 uzamsal a\u00e7\u0131k, bir zamansal a\u00e7\u0131k ve alt\u0131 uzamsal kapal\u0131. Sicim teorisi denklemeleri son derece zordur ve matematiksel aparat hen\u00fcz geli\u015fme a\u015famas\u0131ndad\u0131r, onun i\u00e7in biz \u015fimdilik, sadece denklemlerin kesin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc elde edememekten ba\u015fka, denklemlerin kendilerini de ancak yakla\u015f\u0131k yazabiliriz, onun i\u00e7in boyutlar, 10 de\u011fil, 11 tane de olabilir, fakat bu \u015fu anda amac\u0131m\u0131z i\u00e7in bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n En \u00f6nemli olan\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek istiyorum \u2013 \u00e7a\u011fda\u015f fizik, kapal\u0131 boyutlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 GEREKT\u0130R\u0130R, yani kapal\u0131 boyutlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, bizim d\u00fcnyam\u0131z\u0131n \u015fu anki haliyle olmas\u0131 i\u00e7in gereklidir. Uzamda hareket ederken, biz asl\u0131nda, \u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131k uzamsal boyuttan ba\u015fka, birka\u00e7 kapal\u0131 boyutta da hareket ediyoruz. Say\u0131s\u0131z kere biz onlar\u0131 ge\u00e7eriz, fakat farkedemeyiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc hem kendimiz birer makroobjeyiz, hem alg\u0131 organlar\u0131m\u0131z da, \u00e7a\u011fda\u015f g\u00f6zlemleme y\u00f6ntemleriyle kuvvetlendirilmi\u015f olsa bile, onlar\u0131 bu kapal\u0131 boyutlar\u0131 ge\u00e7menin bir \u015fekilde etkilemesi i\u00e7in, gene de \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr, yani toplam sonu\u00e7 silinmektedir ve biz onu farkedemeyiz.<\/p>\n Zaman\u0131n, d\u00f6rt boyutlu uzam-zamanda e\u015fit hakl\u0131 bir boyut oldu\u011funu hat\u0131rlamak gerek. Fizik\u00e7ilerin, kapal\u0131 boyutlar\u0131n neden \u00f6zellikle uzamsal olmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flamalar\u0131 \u015fa\u015f\u0131lacak bir \u015fey de\u011fildir. Onlar aras\u0131nda kapal\u0131 bir zaman boyutu olamaz m\u0131?<\/p>\n \u201cKapal\u0131 bir zaman\u201d kavram\u0131, sezgisel olarak anla\u015f\u0131l\u0131r gibib gelir, onun i\u00e7in ben a\u00e7\u0131klar\u0131m. Yukar\u0131da verilen iplik \u00f6rne\u011finde, bir boyut \u2013 ipli\u011fin boyunca olan boyut \u2013 kapal\u0131 de\u011fildir ve biz istedi\u011fimiz kadar uzak gidebiliriz. \u0130kinci boyut kapal\u0131d\u0131r ve biz, iplikte bir kal\u0131nl\u0131k bularak, \u015fimdi onun \u00fczerinde sola do\u011fru gidersek, \u00e7ok ge\u00e7meden ayn\u0131 yere geliriz, fakat art\u0131k sa\u011f taraftan. Bu, kapal\u0131 bir \u201czamana-benzer\u201d boyutta hareket ederek, bu yeni tip bir \u201czaman\u201d\u0131n ayn\u0131 noktas\u0131na gelebilece\u011fimiz anlam\u0131na gelir. \u015eu anda fizik\u00e7iler i\u00e7in ek zaman boyutu teorisinin neye uygun d\u00fc\u015fece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r de\u011fildir, zira onu gerektirecek hi\u00e7bir olay yoktur. Mesela, elektromanyetik etkile\u015fim, Einstein\u2019\u0131n genel izafiyet teorisine bir t\u00fcrl\u00fc yatm\u0131yordu, gravitasyonun ve elektromanyetik alan\u0131n birle\u015ftirilmesi imkans\u0131z gibi gelirdi ve yeni boyut tam bu problemi \u00e7\u00f6zd\u00fc i\u015fte. Fakat, ona uygun d\u00fc\u015fen kapal\u0131 bir s\u00f6zde-zamansal boyutu gerektiren hi\u00e7bir \u201czamana-benzer\u201d bir olay yoktur. Onun i\u00e7in, sicim teorisinin bu dal\u0131 son derece yava\u015f geli\u015fmektedir ve uzun bir zaman i\u00e7in tamamen unutulaca\u011f\u0131 ihitmali vard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc sicim teorisi ba\u015fka y\u00f6nlerde ta\u015fk\u0131n bir \u015fekilde geli\u015fmektedir.<\/p>\n \u015eimdi ise evrimi hat\u0131rlayal\u0131m. Evrim, o kadar \u201czaman-benzer\u201d bir s\u00fcre\u00e7tir ki, biz hatta ilkin s\u0131rf evrimsel olan ya\u015flanma prosesini yanl\u0131\u015fl\u0131kla zamana ba\u011fl\u0131 bir proses olarak say\u0131yorduk. Evrim, ilgili bir boyutu ister, onun hakk\u0131nda, uzam-zamana indirgenmeyen bir \u015fey olarak konu\u015fabilmemiz i\u00e7in. Biz, zaman\u0131n geriye gitmesi ile hi\u00e7bir zaman kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131k, fakat, e\u011fer evrimsel boyut kapal\u0131 bir \u015fekilde mevcut ise, o halde bu, evrimsel ters s\u00fcrecin prensip itibariyle m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anlam\u0131na gelir! \u00c7a\u011fda\u015f maymunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, insan\u0131n \u00f6ncelleri ve evrim s\u00fcrecinin yan dallar\u0131 de\u011fil de, onun varisleri oldu\u011fu imkan\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 uzun bo\u015f tart\u0131\u015fmalar\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m \u2013 geli\u015fme s\u00fcrecinde insanl\u0131k, de-evrimle\u015fmi\u015f, dejenere olmu\u015f ve maymunlara (belki, \u015fu anda mevcut olmayan, art\u0131k soyu t\u00fckenmi\u015f olanlara) d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yan dallar olu\u015fturuyordu. Bu tart\u0131\u015fmalar, deneysel (yani arkeolojik) verilerin k\u0131t oldu\u011fundan dolay\u0131, \u015fimdilik bo\u015ftur, fakat, gelecekte insan\u0131n b\u00f6yle dejenerasyonu imkan\u0131n\u0131n tasdikini bulmam\u0131z ihtimali yok de\u011fildir. Di\u011fer biyolojik formlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda b\u00f6yle \u00f6rnekler, belki de, vard\u0131r.<\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f insanl\u0131\u011f\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n gene dejenere olaca\u011f\u0131 benim i\u00e7in \u015f\u00fcphesizdir. ES yeti\u015ftiren bir insan, Esinli (ayd\u0131n) \u0130nsan olacak \u2013 yeni \u00f6zellikleri, yeni fizyolojisi, yeni imkanlar\u0131 ile. Memnunlu\u011fu yeti\u015ftiren bir insan, D\u00fc\u015f\u00fcnen \u0130nsan olarak kal\u0131r. ND yeti\u015ftiren bir insan, dejenere olur.<\/p>\n Dejenerasyon s\u00fcreci, mesela, insanlar\u0131n belirli bir grubunun k\u0131s\u0131r olup doktorlar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc gayretlerine ra\u011fmen, soyu t\u00fckenecek \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015febilir. Ve b\u00f6yle bir olay ile biz \u00e7ok yak\u0131n zamanlarda Amerika k\u0131tas\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131k, ki orada bir etnik grup tam olarak, \u00e7a\u011fda\u015f medeniyetin b\u00fct\u00fcn gayretlerine ra\u011fmen, yeniden \u00fcreme kabiliyetini kaybetmi\u015fti \u2013 k\u0131s\u0131rl\u0131k vurmu\u015ftu onu. \u0130lgin\u00e7tir ki, bu etnik grup, temsilcilerinin nesiller boyu kara kara i\u00e7ip alkolik olmakla ve aptall\u0131\u011f\u0131, apatiyi, ND\u2019leri yeti\u015ftirmekle ayr\u0131l\u0131yordu. \u201cSiyas\u00ee nezaket\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle \u015fu anda etnik gruplar\u0131n incelenmesi imkans\u0131zd\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle incelemeler etnik gruplar aras\u0131ndaki fark\u0131 ortaya \u00e7\u0131karacak ve b\u00fct\u00fcn bunlar hemen \u201c\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u201d k\u00f6r s\u00fcp\u00fcrgesi alt\u0131na d\u00fc\u015fer. Bu kretenizmin \u00e7ok ge\u00e7meden psikolojiye de, sosyolojiye de yay\u0131laca\u011f\u0131 ihtimali yok de\u011fildir ve yak\u0131n zamanda, s\u00f6z h\u00fcrriyetini kaybetmekle beraber (ki s\u00f6z h\u00fcrriyetini biz geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde bile art\u0131k \u015fu anda fiilen kaybettik \u2013 mesela, baz\u0131 sorular\u0131n sadece tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 dahi orada a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren bir su\u00e7tur) biz sosyo-psikolojik bilimleri de kaybederiz, ki, e\u011fer bak\u0131l\u0131rsa, arkeoloji de \u201c\u0131rk\u00e7\u0131\u201d bir bilimdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc arkeolojik verilerden etnik gruplar hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kar… hem tarih bilimlerini de yasaklamak gerekir asl\u0131nda, \u015fu ya da bu etnik grubun spesifik \u00e7izgilerini ortaya \u00e7\u0131karan ge\u00e7mi\u015fin son derece naho\u015f olaylar\u0131na at\u0131flarla bizim kendimizden ho\u015fnutlu\u011fu bozmamak i\u00e7in…<\/p>\n Daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim gibi, uzamda hareket ederken, biz, kapal\u0131 uzamsal boyutlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 farketmiyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n etkisi belirsiz ve \u00e7ok azd\u0131r, onun i\u00e7in hem Newton kanunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131zlarda, hem izafiyet teorisi kanunlar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc h\u0131zlarda, son derece, mutlak bir kesinlikle bizim aletlerimizin hatal\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir. Fakat biyolojik bir t\u00fcr\u00fcn hayat\u0131 \u2013 binlerce, milyonlarca, y\u00fcz milyonlarca y\u0131l s\u00fcren \u00e7ok uzun bir prosetir, onun i\u00e7in biyolojik varl\u0131klar milyonlarca y\u0131ld\u0131r kapal\u0131 evrimsel boyutlar \u00fczerinden hareket etti\u011finde, bu, onlar\u0131n kal\u0131t\u0131m\u0131 \u00fczerinde k\u00fcm\u00fclatif bir etkiyi yapar gene de \u2013 buradan da evrimi ger\u00e7ekle\u015ftirme imkan\u0131.<\/p>\n Gene, \u201cfiziksel heyecanlar\u201d gibi bir olay\u0131 da hat\u0131rlayal\u0131m. Bazen onlar beden k\u0131sm\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn hacminde, i\u00e7te her yerde bir \u201cyanma\u201d hisleriyle e\u015flik edilir. \u00dcstelik bu, fizyolojik bir s\u00fcre\u00e7 hakk\u0131nda s\u00f6z edildi\u011fi zaman, ayn\u0131 \u201ci\u00e7te\u201d de\u011fildir \u2013 o zaman hisler, ger\u00e7ekle\u015fmekte olan proseslerin karakterine uygun bir \u015fekilde lokalize olur. Burada ise \u00f6zellikle b\u00f6yle bir his meydana gelir, sanki bedenin b\u00fct\u00fcn k\u0131sm\u0131 \u2013 onun tam hacmiyle, her h\u00fccresi ile bu yanma hissi ile doludur.<\/p>\n ND\u2019lerin, en ufak evrim imkan\u0131n\u0131 bloke ederek, ayr\u0131 bir \u015fahsiyetin dejenerasyonuna ne kadar \u00e7abuk getirdiklerini ve ES\u2019lerin evrimi ne kadar h\u0131zland\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamak m\u00fcmk\u00fcn. Bu, i\u015fte demek oluyor ki, ES\u2019ler s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde evrimsel boyut ile ilgilidir, bizim onunla olan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ge\u00e7i\u015fimimizi kuvvetdirerek. ES\u2019leri inceleme ve kendini-ES\u2019ler-i\u00e7inde inceleme, \u00f6zellikle s\u00fcr\u00fckleyici bir proses olmaktad\u0131r. Ya sen \u2013 kenarda kalmay\u0131 m\u0131 se\u00e7ersin?<\/p>\n Burada yaz\u0131lan fikirler \u2013 DYP\u2019yi ve fizi\u011fi ba\u011flayan hipotezin fragmanlar\u0131d\u0131r sadece, fakat gelecekte, belki, ondan s\u0131radaki eksiksiz bir \u201cher\u015feyin teorisini\u201d yeti\u015ftirebiliriz.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" K\u0131sm\u0131n i\u00e7eri\u011fi: 07-02-01) G\u00f6rme. 07-02-02) Bilim. 07-02-03) Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 pozisyonu. 07-02-04) Evrim boyutu. 07-02-05) Evrim kanunlar\u0131n\u0131n olas\u0131ll\u0131\u011f\u0131. 07-02-06) Kapal\u0131 boyutlar teorisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan evrime bak\u0131\u015f. 07-01-01) Ejderhan\u0131n nefes veri\u015findeki duraklama (bk. \u2013 07-01-23), s\u0131k, can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, aleladelik, baya\u011f\u0131l\u0131k n\u00f6betleri ile e\u015flik edilir. Mevcut arzular\u0131n yo\u011funlu\u011fu, onlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye ba\u015flamak i\u00e7in, \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr, sadece aleladeli\u011fi t\u0131kamak i\u00e7in bari […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":14715,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-14720","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n