« Майя »

Том 1: « Форс-минор »

Глава 13

Я ўскрыкнула, падляцеўшы ўверх, і расхінула вочы. Яшчэ некалькі імгненняў няўтульная невядомасць афармлялася ў аўтобус, які скакаў па купінах праз даліну Кулу, што патанула ў трапічных лясах і кедрах . Далёка ўнізе замерла цёмна-блакітная стужка ракі. Нідзе няма прыкмет цывілізацыі, і калі б не шум аўтобуса, тут стаяла б некранутая цішыня, якая парушаецца няўжо цыкадамі, якія вар'яцка гарлапаняць.

Цямнела. Я ужо перастала заўважаць стомленасць ад надзвычай доўгага сядзення ў адной позе, - здавалася, так было і будзе заўсёды, і я ўжо ўцягнулася ў гэты напалову сонны, а часам і напалову свядомы стан, і не хацелася вылазіць з аўтобуса нават падчас паўгадзінных прыпынкаў. Маё сядзенне злёгку перакошанае, спінка зафіксаваная дротам у адным становішчы - гэта лічыцца камфартабельны аўтобус… а чым тады з’яўляюцца "Local Bus"… страшна апісваць. Акно шчыльна не зачынялася, і скразняк станавіўся з кожнай гадзінай усё больш і больш халодным… халера… цёплая куртка засталася ў заплечніку, шчыльна забітым у багажнае аддзяленне… гэтая чортава жалязяка, якая невядома чаму тырчыць з-пад абіўкі… ад яе ўжо ламае ўсю спіну… пагрузіцца б зноў у паўзабыццё… так трохі цяплей…

У чарговы раз нешта выдрала мяне з віра зрокавых вобразаў, гукаў і думак, якія, здавалася, вось-вось павінны былі прывесці да важнага адкрыцця.

- Наггар, мэм!

Як устрывожаная самнамбула я вылезла вонкі, надзела заплечнік і замерла пасярод шашы, якая сыходзіць у чарнату. Аўтобус выплюнуў хвалю брыдкага чорнага гару (яны хутка загадзяць усе Гімалаі) і знік у начы, пакінуўшы мяне на дарозе пад чыстым зорным небам, якое раскінулася купалам над чорнымі хвалямі гор. З цемры праявілася чарнявая хітрая фізіяномія, якая сапраўды ведала - куды мне трэба.

- Вам у Наггар, мэм?

- Што значыць "у Наггар?" А гэта што??

- Гэта яшчэ не Наггар - адгэтуль яшчэ дзесяць хвілін ехаць на машыне вось па той дарозе, - махнуў рукой кудысьці ў цемру.

- Колькі?

- Усяго толькі сто рупій.

Маленькі мікрааўтобус падобны да навагодняй елкі - увесь абчэплены рознакаляровымі лямпачкамі, што мігцяць, знутры даносіцца прымітыўны матыў, падобны да каляднай песенькі.

- З Расеі?

- Як ты здагадаўся?

- У Наггары часта бываюць рускія.

- А-а, а то я ўжо падумала, што ў мяне на твары нешта такое напісана.

- Напісана на твары???

- Ну, гэта ў нас так кажуць.

- А-а, зразумела…

- Як ты думаеш, там цяпер можна зняць добры пакой? Бо ўжо амаль 9 вечара.

- Можна, можна, гэта без праблем. Цяпер мала турыстаў, так што без праблем.

Навошта я пачала гэтую дурную гутарку? Мусіць, зусім атупела ад сядзення ў аўтобусе… Бо я і так усё прачытала ў даведніку, і няма ніякіх падстаў пачаць турбавацца, што не хопіць свабодных нумароў. Турбота - такая зараза… пралезе ў любую шчыліну… І вось зараз адплачваюся за тое, што задала нікчэмнае пытанне, зараз на мяне абваліцца тона такіх жа дурных пытанняў, якія так любяць задаваць таксісты, мінакі і многія іншыя:) Няма ніякага жадання працягваць гутарку, але пры думцы, што можна адмовіцца ад зносін, выклікаўшы незразумела якую рэакцыю, узнікае няёмкасць. Як толькі ўяўляю, што вось цяпер замоўкну, так адразу ж вылазіць вобраз напружанага маўчання… а якога чорта яно, уласна, будзе напружаным? Я сяджу ў цёмнай машыне і нават твара гэтага таксіста не бачу, так аб якой напрузе можа быць гаворка? Якая розніца, чаму мы маўчым - таму што і не пачыналі гутарку, або таму, што я яго спыніла? Ізноў турбота… вось тут яе б і ўстараніць… - усплыў вобраз Дэні, які распавядае пра Лобсанга. Але прама тут, у машыне, уначы, па дарозе ў Наггар… вось ужо не лепшае месца спрабаваць асвоіць гэтую навуку… а чаму, уласна, гэта не лепшае месца? А якое месца лепшае?? Адкуль мне наогул можа быць вядома, якое месца лепшае, а якое не? Мусіць, трэба спрабаваць незалежна ні ад чаго ўстараніць турботу... не здушыць, а менавіта ўстараніць, розніца накшталт зразумелая: здушыць - значыць пачаць рабіць выгляд для самой сябе, што не зведваеш яе, падманваць сябе, а ўстараніць - гэта менавіта перастаць яе зведваць… пачаць зведваць нешта іншае - пяшчоту, радасць… перастаць зведваць… пачаць зведваць… як? Да каго я цяпер тут магу зведваць пяшчоту??

Ход думкі - як трактарная каляіна - цяпер скажу яму "мне не падабаецца казаць аб сабе, я наогул цяпер не хачу размаўляць", ён, натуральна, пакрыўдзіцца, хоць і не пакажа выгляду, у мяне, натуральна, зноў паўстане падстава для турботы, якая будзе ўвесь час нарастаць… з'явіцца падстава… вось я ўяўляю - як раблю гэта, і сапраўды - турбота ўзмацняецца… але чаму? Што, уласна, я заву "падставай" для турботы? Напрыклад, таксіст стане больш агрэсіўным (ну ў Індыі гэта нейкая не занадта верагодная здагадка), напрыклад, ён прывязе мяне кудысьці не туды (толькі таму, што я яму адмовіла ў зносінах?... не…) не, гэта ўсё не тое, я думаю пра штосці не тое. Калі ў выніку майго дзеяння могуць утварыцца нейкія праблемы, то гэтая падстава толькі для таго, каб абдумаць саму асэнсаванасць здзяйснення гэтага дзеяння, але дзе тут падставы для турботы? Ці што - я турбуюся аб тым, што сіла майго жадання пераадолее сілу аргументаў "супраць" яе рэалізацыі, і я атрымаю нежаданыя наступствы, так калі я іх атрымаю - то пра што турбавацца? Трэба будзе вырашаць праблему, а не турбавацца… не, зноў кудысьці не туды.

Думкі скачуць, як наш мікрааўтобус на купінах, які едзе кудысьці ўверх міма навісаючых скал, і кустоў. І раптам нібы маланка – во халера, так ўвесь гэты час, пакуль я тут адлюстроўваю з сябе філосафа, я зусім забылася пра таксіста, і ён даўно ўжо зразумеў, што я яго перастала слухаць, і замоўк. Значыць так - вось тут, здаецца, ёсць тое, за што я магу ўчапіцца - толькі б зноў не вываліцца ў тупасць, не страціць гэтую іскру яснасці. Яшчэ раз - увесь той час, пакуль таксіст са мной размаўляў, я маўчала і не звяртала на яго слова ні найменшай увагі. Пры гэтым я магла зведваць турботу. Магла. Мела падставы. З іншага боку я яе не зведвала, але толькі таму, што адцягнулася на свае думкі. Сутнасць … цяпер я ўлаўлю сутнасць … яшчэ раз - магла зведваць… ага - не проста "магла" зведваць турботу, а яшчэ і МЕЛА ДЛЯ ГЭТАГА ПАДСТАВЫ, і тым не менш - не зведвала. Значыць - глупства гэта ўсё пра "падставы". Падставы падцягваюцца пад турботу, а не вызначаюць нейкую заканамернасць, непазбежнасць яе праявы… А што - у гэтым нешта ёсць… хутчэй бы ў пасцелю… цяпер бы забурыцца… з Дэні… абгаварыць з ім магчымасці і падставы… падставы… узяць яго бліжэй да асновы… дужа сціснуць… каб набрыняў, напружыўся, запоўніў увесь рот…

- Прыехалі, мэм!

Здрыганулася. Вось, халера… куды ж мяне панесла… не, у такім стане я нічога не надумаю, трэба спаць.

Прыехалі, значыць. Ну і выдатна. Выцягваю заплечнік. Не-не, не чапай, я сама, сама… трымай свае сто рупій… задаволены… значыць рэальна гэта каштуе пяцьдзесят, ці зусім трыццаць… Працягваю думаць - нельга выпусціць яснасць - трэба давесці яе да чагосьці відавочнага, празрыста яснага. Дарэчы, я ж турботы не зведвала, калі думала аб сваім… так у тым і сутнасць - не зведвала турботы. Не ўстараняла яе, але і не зведвала - няма чаго было ўстараняць, так значыць можна выказаць здагадку, што…

- Добры вечар, мэм. Вам патрэбны пакой? - пытанне мэнэджара з ганка гэстхауза, які свяціўся такой жа  навагодняй елкай. У іх тут што, круглы год каляды?

- Так, патрэбны пакой. - Бяру заплечнік і іду ўнутр. - Дзе?

- Надоўга ў Наггар?

- Я вельмі стамілася ў аўтобусе, таму цяпер не магу адказваць ні на якія пытанні. Выбач…

"Выбач" нейкае зачасалася… І нават не зачасалася, а проста выслізнула з рота, а я ж і не збіралася прасіць прабачэння. Відаць, у гэты момант няёмкасць дасягнула свайго апагею і на нейкае імгненне асляпіла мяне. …Адчула сябе яшчэ ледзь-ледзь больш тупой і стомленай пасля гэтага "выбач". Трэба хутчэй забыцца пра аўтобус, таксіста, нясвежую адзежу, устаць пад гарачы душ (спадзяюся, тут ёсць гарачы душ?) і нейкі час наогул ні пра што не думаць…

- Ёсць гарачы душ?

- Вядома, мэм. Уключаеце награвальнік, і праз пяць хвілін усё гатова.

Ну і выдатна… цяпер пад душ, ні пра што не думаць… спаць… Не, вось як раз гэтага і нельга дапусціць. Стаўлю заплечнік на падлогу, саджуся на ложак, заліты маркотным святлом, працягваю разважаць. Такім чынам. Можна выказаць здагадку, што "устараняць" негатыўную эмоцыю - гэта і азначае апынуцца ў такім становішчы, у якім устараняць не будзе папросту чаго, гэта значыць у тым стане, калі яе зусім няма. Вось гэта і будзе "устараніць" - вось яна ёсць, вось яе няма. Але як гэта зрабіць? Я ж не ёг, я не магу па замове ўзяць, ды і захапіцца нейкай думкай, забыўшыся пра негатыўную эмоцыю. Але цяпер змагла… так… але ў наступны раз не змагу… як гэта змяніць? Як гэта змяніць… як зрабіць тое, што ўжо змагла зрабіць… але зараз трэба зрабіць гэта "па замове".

Праседзеўшы яшчэ некалькі хвілін у бясплённым перамолванні гэтага пытання, я зразумела, што цяпер засну, з апошніх сіл распранулася, прыняла душ і забурылася спаць. Мігатлівымі выбліскамі выносілася ў нябыт пытанне: "як зрабіць гэта па жаданню", "як гэта зрабіць"…

 

<< back

forward >>