Дадому

0201. Бодхі: "Дзеянні Бодхісаттвы".

 

Мне блізкі будызм, асабліва ў яго тыбецкіх варыянтах, таму я хачу час ад часу праводзіць паралелі паміж ППШ і будызмам, даваць тлумачэнні, якія немагчыма даць у рамках будызму, паколькі ён часта абапіраецца не на асабісты вопыт практыкуючага, а на канцэпцыі, прынятыя на веру.

У будызме ёсць паняцце "бодхісаттвы", і кожны тлумачыць гэтае паняцце так, як яму хочацца, зразумела. Звернемся да першакрыніц. Чжэ Цонкапа: "той, хто адчувае Прагненне, з'яўляецца бодхісаттвай". Нагарджуна: "калі мы да Абуджэння вышэйшага імкнемся, яго корань - Прагненне, павінна быць трывалай, як магутная гара". Яшчэ: "гэты выдатны шлях бодхісаттвы пачынаецца тады, калі ў струмені свядомасці зараджаецца гэтая каштоўная Прагненне". "Калі ўзнікае сапраўдны парастак Прагнення, то нават дарунак вароне кавалачка ежы становіцца дзеяннем бодхісаттвы".

Ці магчымая праява цвёрдага, як гара, Прагнення, калі ў чалавеку праяўленыя НЭ, калі ён не ўстараняе іх бездакорна? Ці магчыма праява Прагнення ў тым, хто не адчувае яркага прадчування, пачуцця таямніцы, імкнення - іншымі словамі, усіх тых АзУ, якія папярэднічаюць праяве Прагнення? Зразумела, не.

Толькі пераадоленне чатырох стражнікаў і наступнае нагнятанне Прагнення адчыняе шлях да экстатычнай формы Прагнення, і менавіта ў той момант, калі праяўленая экстатычная Прагненне (паралельна можа быць праяўлена любое АзУ лініі Прагнення ў экстатычнай форме), практыкуючы з'яўляецца бодхісаттвай, і любое яго дзеянне мае асаблівыя якасці, дзякуючы якім гэтыя дзеянні ў будызме завуцца "дзеяннямі бодхісаттв".

Выдатныя практыкі будызму яшчэ вельмі даўно заўважылі, што розныя радасныя жаданні па-рознаму рэзаніруюць з Прагненнем, і асабліва вылучаецца жаданне, якое па памылковай традыцыі пастаянна завецца "спагадай". Цяжка пераацаніць - як моцна скажаецца вучэнне будызму ў выніку такой памылкі перакладу. Фактычна гэта ператварае будызм у практыку культывавання НЭ, што, вядома, вельмі нават падабаецца тым, хто хоча іх адчуваць, і пры гэтым заспакойваць сябе тым, што нібы рухаецца да прасвятлення, а заадно яшчэ і рабіць уражанне на іншых, узмацняючы АУВ і звязаныя з ім НЭ. На самой справе, гэтае жаданне з'яўляецца радасным жаданнем таго, каб ва ўсіх жывых істотах былі праяўленыя АзУ. Чжэ Цонкапа: "Спагада - гэта засяроджванне на жаданні, якое суправаджаецца думкай - добра, калі б яны пазбавіліся гэтай пакуты, хай пазбавяцца, я дапамагу ім пазбавіцца". Ён жа цытуе старажытны тэкст: "Калі спагада, г.зн. жаданне, каб усе цалкам пазбавіліся пакут - быццам каханае дзіця ад няшчасця, - пачынае цячы спантана, натуральна, тады яно набывае дасканаласць, набывае імя вялікай спагады. Калі, вялікая спагада пабуджае, мы даем клятву выратаваць усіх жывых істот, Прагненне, сутнасць якой - натхнёнае памкненне да вышэйшага, праўдзіва дасканалага Абуджэння, зараджаецца без усякага намагання".

Яшчэ адным следствам ілжывай інтэрпрэтацыі гэтага тэрміна з'яўляецца канцэпцыя аб тым, што бодхісаттва "павінен" "клапаціцца" аб усіх, нават самых азмрочаных людзях (не ведаю - што менавіта маецца на ўвазе пад клопатам - мабыць тыя ж самыя НЭ), ён павінен мець зносіны са ўсімі, нікому не адмаўляць у парадах, растлумачэннях і г.д. На самой жа справе бодхісаттва проста прытрымліваецца сваіх радасных жаданняў, і нікому нічога не "павінен". Часцей за ўсё радаснае жаданне зносін праяўлена мацней да тых, хто сам імкнецца да АзУ, і слабей і радзей да тых, хто па самыя вушы заграз у НЭ і задаволены гэтым, не прыкладае ніякіх намаганняў для вызвалення ад НЭ, або нават культывуе іх. Так што прэтэнзіі ў мой адрас, - маўляў Бодхі не мае зносіны з намі, азмрочанымі, а паміж тым, калі б ён быў прасветленым, ён бы "любіў" усіх, ён бы нікому не адмаўляў у зносінах - гэта дурасць, замяшаная на ўражаным славалюбстве, імпатэнцыі і адсутнасці жадання ўстараняць азмрочванні. Я не сцвярджаю, што радасныя жаданні ў адносінах азмрочаных людзей не праяўляюцца - вядома праяўляюцца, і гэтая кніга - часткова рэзультат такога жадання. Я хачу данесці да азмрочаных людзей сваю практыку і пішу кнігі, зрэдку адказваю на лісты, калі яны выклікаюць водгук, часцей каментую паведамленні пачаткоўцаў на канферэнцыі, яшчэ часцей маю зносіны з хвастамі і вельмі часта маю зносіны з мордамі.